Reklamlarda Mizah Çekiciliğinin Kullanımı: Turkcell Özelinde Bir İnceleme
Anahtar Kelimeler:
reklam çekicilikleri- duygusal çekicilik- mizah- mizah çekiciliğiÖz
Modern reklamcılık uygulamalarında çekicilik türlerinin kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Reklam çekicilikleri; hedef kitlelerin dikkatini reklama yöneltmek, ilgi uyandırmak, istek oluşturmak ve satın almaya teşvik etmek gibi amaçlar ekseninde kullanılmaktadır. Özellikle de ikna edici stratejiyle tasarlanan reklam mesajlarında, marka hedefleri doğrultusunda rasyonel veya duygusal çekiciliklere yer verilmektedir. Duygusal çekicilik türlerinden birisini oluşturan mizah çekiciliği ise bireylerin reklamı izlerken eğlenmelerini sağlayarak, olumlu bir algı ve kalıcılık yaratmaktadır. Mizahın olumlu bir etki yaratması için reklam mesajlarında doğru kullanımı önem arz etmektedir. Alanyazında mizah çekiciliğinin reklamlardaki kullanımına ilişkin farklı görüşler bulunsa da uygun seviyelerde kullanılmış ve dikkatli bir şekilde hazırlanmış mizahın başarılı olma ihtimali oldukça yüksektir. Öyle ki günümüz kitle kültüründe bireylerin eğlenceli içerikleri daha çok beğenme ve izleme eğilimleri, reklamcıların ilgisini mizah çekiciliklerine yönlendirmiştir. Mevcut çalışma, reklamlardaki mizah çekiciliği kullanımını göstergeler üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel bir araştırma yönteminin benimsenmiş olduğu çalışmada, hizmet sektörünün öne çıkan markalarından biri olan Turkcell’in yakın bir zamanda yayınlanan reklam filmi, göstergelim yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda; reklam içeriğinde güldürü öğelerine yoğun bir şekilde yer verildiği tespit edilmekle birlikte, ülkemizin sevilen komedyenlerinden birinin reklam filminde oynatılması yoluyla da reklamın mizah etkisinin kuvvetlendirildiği ve markanın mizahı başarılı bir şekilde kullandığı sonucuna ulaşılmıştır.
Referanslar
Arı, İ. (2025). İlgilenim Düzeyi Çerçevesinde Reklamda Yaratıcı Strateji, Çekicilik ve Arketip Kullanımlarının İncelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Barthes, R. (1972). Mythologies (A. Lavers, Çev.). New York: The Noonday Press.
Batı, U. (2019). Reklamın Dili (5. Baskı). İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım.
Belch, G. E., & Belch, M. A. (2003). Advertising and Promotion: An Integrated Marketing Communications Perspective (6 th ed). New York: McGraw-Hill.
Bilgin, O. K. & Dağlı, Ö. (2022). Reklam Çekicilikleri, Marka Hatırlanırlığı ve Uyarılma İlişkisinin Deri Tepkisi ile İncelenmesi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (38- Kasım Özel Sayısı), 178-193.
Chung, H., & Zhao, X. (2003). Humour Effect On Memory and Attitude: Moderating Role Of Product Involvement. International Journal of Advertising, 22(1), 117-144.
Çakı, C., & Gazi, M. A. (2018). Nazi Propagandasında Mizah Çekiciliğinin Kullanımı: “Lustige Blätter” Mizah Dergisi Üzerine İnceleme. Atatürk İletişim Dergisi, (16), 73-98.
Çetin, B. N. (2014). Yeniden Anlamlandırma Aracı Olarak Reklam. Turkish Studies- International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 9(5), 559-573.
Das, S., Roy, S., & Chatterjee, P. (2025). “The Role of Emotional Appealing in Advertisement”, (S. Das, N. Ray, T. Majumder & P. Lama, Eds.). Sustainable Success Seizing New Business Opportunities in a Green Economy (pp.210-229). India: Singh Publication.
Dikel, H., & Bilbil, E. K. (2023). Reklam Çekiciliklerinin Marka Tutumu Üzerindeki Rolüne Yönelik Bir Araştırma. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 10(29 Ekim 100. Yıl Özel Sayısı), 1-16.
Dore, M. (2020). Intertextuality and Failed Taboo Humour in Advertising. The European Journal of Humour Research, 8(3), 99-114.
Eco, U. (1984). Semiotics and The Philosophy of Language. Bloomington: Indiana University
Press.
Elitaş, S. K., & Akyol, Z. (2022). Reklamlarda Ünlü Kullanımı: Effie Award Türkiye Reklamlarına Yönelik İçerik Analizi. Erciyes İletişim Dergisi, 9(1), 515-535.
Erkman Akerson, F. (2005). Göstergebilime Giriş. İstanbul: Multilingual.
Erol, N., & Bayazıt, D. Z. (2023). Pandemi Sürecinde Kullanılan Kamu Spot Reklam Çekicilik Unsurları Üzerine Bir İnceleme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi, 7(13), 11-38.
Eşiyok, E. (2017). Dergi Reklamlarındaki Reklam Çekiciliklerine Yönelik Bir İnceleme: All Dergisi Örneği. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 5(2), 641-656.
Fiske, J. (2003). İletişim Çalışmalarına Giriş. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
Geçit, E. (2021). Reklamlarda Korku Çekiciliği. Ankara: İksad Yayınevi.
Göker, G., & Göker, N. (2020). Bir Reklam Çekiciliği Olarak Akışkan Cinsellik: The Secret Life of Flowers Örneğinde Bir Çözümleme. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (34), 260-282.
Güz, H., & Atkan, B. (2021). Televizyon Reklamlarında Mizah: Göstergebilimsel Analiz. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, (7), 27-47.
Horňák, P. (2017). “Humour—The Strongest Emotional Appeal in Advertising”, (A. Kavoura, D.P.Sakas, & P. Tomaras, Eds.). In Strategic Innovative Marketing: 4th IC-SIM, Mykonos, Greece 2015 (pp.259-264). Switzerland: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-33865-1
Kendro, S.A. & Narhetali, E. (2018). “Comparing Fear, Humour, and Rational Advertising Appeals and Their Effect On Consumer Memory and Attitude Centred On Video-Based E-Commerce Advertising”, (A. A. Ariyanto, H. Muluk, P. Newcombe, F. P. Piercy, E. K. Poerwandari, & S. H.R. Suradijono, Eds.). Diversity in Unity: Perspectives From Psychology and Behavioral Sciences (pp. 595–603). London: Routledge,
Khan, K. M. & Khan, M.N. (2006). The Encyclopaedic Dictionary of Marketing. Sage Publications.
Khanna, P. (2016). A Content Analysis of Emotional and Rational Appeals in Selected Products Advertising. IRA-International Journal of Management & Social Sciences (ISSN 2455-2267), 4(3), 568-578.
McDonald, P. (2012). The Philosophy of Humour. Tirril, Penrith: Humanities-Ebooks, LLP.
Mogaji, E. (2018). Emotional Appeals In Advertising Banking Services. UK: Emerald Publishing Limited.
Rangasamy, S., C. S., P. K., & R., G. (2025). Impact of Humour Element of Advertisement in Consumer Purchasing Decision. International Journal of Research-GRANTHAALAYAH, 13(8), 10-24. https://doi.org/10.29121/granthaalayah.v13.i8.2025.6306
Raza, S. H., Abu Bakar, H., & Mohamad, B. (2018). Relationships Between The Advertising Appeal and Behavioral Intention: The Mediating Role Of The Attitude Towards Advertising Appeal and Moderating Role Of Cultural Norm. Journal of Business and Retail Management Research (JBRMR), 12(2), 185-193.
Saussure, F. D. (1998). Genel Dilbilim Dersleri. (B. Vardar, Çev.) İstanbul: Multilingual.
Sevindik, A. (2021). Türk Mizah Ekolojisi (G. Ö. Çakır Ed.). İstanbul: Ötüken Neşriyat.
Strick, M., Holland, R. W., van Baaren, R. B., Knippenberg, A. van, & Dijksterhuis, A. (2013). Humour in Advertising: An Associative Processing Model. European Review of Social Psychology, 24 (1), 32-69. https://doi.org/10.1080/10463283.2013.822215
Tarakcı, H. N. (2019). İkna Edici Mesaj Stratejisi Olarak Çekicilik ve Kamu Spotlarında Kullanımı (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Taşkıran, N., & Bolat, N. (2013). Reklam ve Algı İlişkisi: Reklam Metinlerinin Alımlanmasında Duyu Organlarının İşlevleri Hakkında Bir İnceleme. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (1), 49-69.
Thannikkottu, D., Dua, G., & Desai, A. K. (2023). A Systematic Literature Review on Humour Advertising: The ADO Model Approach. SDMIMD Journal of Management, 14(2), 1–16. https://doi.org/10.18311/sdmimd/2023/32653
Toker, A., & Sulak, H. (2020). Reklam Filmlerinde Kullanılan Çekicilik Türleri ve Tüketiciler Üzerindeki Etkilerine Yönelik Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11, 117-133.
Topsümer, F. & Elden, M. (2016). Reklamcılık: Kavramlar, Kararlar, Kurumlar. İstanbul: İletişim Yayınları.
Vrtana, D., & Krizanova, A. (2023). The Power of Emotional Advertising Appeals: Examining Their Influence on Consumer Purchasing Behavior and Brand-Customer Relationship. Sustainability, 15 (18), 13337. https://doi.org/10.3390/su151813337
Yılmaz Bilecen, M., & Karadeniz, Ö. (2018). Reklamda Çekicilik Öğesi Olarak Mizahın Bankacılık Reklamlarında Kullanılması. Elektronik Cumhuriyet İletişim Dergisi, 1(1), 35-50.
YouTube (2025). “Turkcell’de Tumbara Devri Başladı!” Reklamı, https://www.youtube.com/watch?v=odsLaP7DpfE&list=PPSV(Erişim Tarihi:01.06.2025).
Zengin, G. (2018). Banka Reklamlarında Mizah ve Ünlü Kullanımı: Reklam Tutumlarına Yönelik Bir Araştırma. The Journal of Academic Social Science Studies, (65), 417-432.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Sayinur Şakı, Özlem Sezer (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.