Ortaokul Öğrencilerinin Medya Okuryazarlık Düzeylerinin Değerlendirilmesi
Anahtar Kelimeler:
ortaokul- medya okuryazarlığı- medya eğitimi- istatistik analizÖz
Medya okuryazarlığı, medya tarafından iletilen mesajların anlaşılmasını ve eleştirel bir bakışla iletilerin niteliğinin ve niçin iletildiğinin anlaşılmasını sağlamaktadır. Bu amaçla, medya okuryazarlığı dersi çocukların ve gençlerin medya ve medyanın etkileri konularında bilinçlenmelerini sağlamak için büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, İstanbul’da eğitim alan 600 ortaokul öğrencilerine yönelik olarak medya okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi ve demografik özelliklere göre istatistiksel farklılıkların ortaya konulmasıdır. Kolmogorov-Simirnov ve Shapiro-Wilk normallik testleri sonucunda normal dağılım sağlanmadığı için (p<0.05), verilerin karşılaştırılmasında iki grup karşılaştırmalarında Mann-Whitney-U testi ve 3 grup üzeri için Kruskal-Wallis test kullanılmıştır. Analiz sonucunda, 34 maddelik sosyal medya okuryazarlık ölçeğine göre; ele alınan dört alt boyut için okuryazarlık düzeyi “3.41-4.20” arasında olduğu için, araştırmaya katılan öğrencilerin medya okuryazarlığı seviyesi “iyi düzeyde” çıkmıştır. Cinsiyet, sınıf, okul türü, internet kullanımı ve medya okuryazarlık eğitimi alma durumu grupları açısından; mesajları anlama, analiz etme ve değerlendirme medyayı bilinçli kullanma, bilgiyi doğru medya kaynaklarında arama ve kendi mesajını oluşturabilme boyutları için anlamlı farklılık belirlenmiştir (p<0.05). Erkek öğrenciler, 8.ci sınıf öğrencileri, özel okul öğrencileri, günde 8 saatten fazla internette kalan öğrenciler ve medya okuryazarlık eğitimi alan öğrenciler dört alt boyut için anlamlı şekilde yüksek skor değerine sahiptir.
Referanslar
Akçalı, S. İ. (2009). Tüketim Toplumunda Çocukluğun Yitişi, (Edt. Selda İçin Akçalı), Nobel Yayınları: Ankara.
Algan, E. (2007). Medya okuryazarlığı alanında teorik ve pratik yaklaşımlar. N. Türkoğlu ve M. Cimnan Şimşek (Ed.), Medya Okuryazarlığı (ss. 68-78). İstanbul: Kalemus.
Altun, A. (2010). Medya Okuryazarlığının Sosyal Bilgiler Programlarıyla İlişkilendirilmesi ve Öğretimi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Alver, F. (2006). “Medya Yetkinliğinin Kuramsal Temelleri”, Kilad Dergisi, (7), 9-26.
Arslan, S. (2019). İlkokullarda ve Ortaokullarda Görev Yapan Öğretmenlerin Dijital Okuryazarlık Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.
Aydemir, S. (2013). Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Medya Okuryazarlık Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
Binark, M., & Gencel Bek, M. (2010). Eleştirel Medya Okuryazarlığı: Kuramsal Yaklaşımlar ve Uygulamalar. İstanbul: Kalkedon.
Buckingham, D. (2003). Media Education: Literacy, Learning and contemporary culture. Cambridge: Politypress.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Yayıncılık.
Carlsson, U., Tayie, S., Jacquinot-Delaunay, G. (2008) Empowerment Through MediaEeducation : An Intercultural Dialogue, (Edt. Perez Tornero J.M. and UNESCO), Washinton DC.
Ertürk, Y. D. (2011). Çocukluk Çağı Gelişim Dönemlerine Göre Medya Kullanımı, M. R. Şirin (ed.). Çocuk Hakları ve Medya içinde (ss.49-89), İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları.
Gigli, S. (2004), Children, Youth and Media Around The World: An Overview of Trends & İssues. http://www.unicef.org/videoaudio/intermedia_revised.pdf (03.01.2023).
Görmez, E. (2014). Ortaokul Öğrencilerinin Medya Okuryazarlığı Düzeyleri, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
Haider, A. & Dall, E. (2004). Guideline For Media Literacy in Education, European Center for Media Literacy Report, Graz: ECML.
Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. Washington, D.C. The Aspen Institute. ttp://www.aspeninstitute.org/events/2010/11/10/digital-media-literacy-planaction, (17.12.2022).
Kaltiala-Heino, R., Lintonene, T. & Rimpela, A. (2004) Internet Addiction? Potentially Problematic Use Of The Internet in a Population of 12-18 Year-old Adolescents. Addict Res Theory.
Kara, Ç. (2019). Ortaokul Öğrencilerinin Yeni Medya Kullanım Alışkanlıkları Ve Medya Okuryazarlık Farkındalıkları Üzerine Nitel Bir Araştırma, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Kurt, A. A. ve Kürüm, D. (2010). Medya okuryazarlığı ve eleştirel düşünme arasındaki ilişki: kavramsal bir bakış. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2, 20-34.
Lee, A. Y. L. (2010) Media Education: Definitions, Approaches and Development Around The Globe, New horizons in education.
Livingstone, S. (2004). Media literacy and the challenge of new information and communication technologies. The Communication Review, 7, 3-14.
Martens, H. (2010). Evaluating media literacy education: Concepts, theories and future directions. The National Association for Media Literacy Education’s Journal of Media Literacy Education, 2(1), 1-22.
Martin, R., Guillaume, Y., Thomas, G., Lee, A., & Epitropaki, O. (2016). Leader–member exchange (LMX) and performance: A meta‐analytic review. Personnel Psychology, 69(1), 67-121.
RTÜK (2012). İlköğretim Medya Okuryazarlığı Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu, MEB Talim ve Terbiye Kurulu Ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Yayını, Ankara.
Thoman, E. & Jolls, T. (2005) Literacy For The 21 st Centruy, CML Publish.
Naza, C. (2014). Ortaokul Öğrencilerinin Medya Okuryazarlığı Dersine İlişkin Tutumları, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Muğla.
Oxstrand, B. (2009) Media Lliteracy Education. Ph Student Department Of Journalism and Mass Communacition, Sweeden University of Gothenburg.
Sarı, C. (2021). Ortaokul Öğretmenlerinin Medya Okuryazarlığı Dersinin Amaçları Ve Dersin Öğretiminde Karşılaşılan Sorunlara İlişkin Görüşleri, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
Silverblatt, A. (2008). Media literacy: Keys to interpreting media messages. Westpart, Conn.: Proeger.
Tellan, D. (2008) Halk Eğitimi Olarak Medya Okuryazarlığı, http:// deryatellan. blogcu.com/ medya‐okuryazarligi.html. (12.01.2023).
Tekin, E. (2023). İktisat psikolojisi bağlamında birey ve birey algısı. In O. Dündar (Ed.), Sosyal bağlamda iktisadi düşünce (pp. 37–52). Gazi Kitabevi.
Tornero, J.M.P., & Varis, T. (2010). Media literacy and new humanism. UNESCO Institute for Information Technologies in Education. http://iite.unesco.org/pics/publications/en/files/3214678.pdf, (28.12.2022).
Ünal E. (2006). İlköğretim Öğrencilerinin Eleştirel Okuma Becerileri İle Okuduğunu Anlama ve Okumaya İlişkin Tutumları Arasındaki İlişki. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Yardım, A. (2019). Ortaokul Öğrencilerinin Medya Okuryazarlığına İlişkin Tutumları (Adıyaman İli Örneği), Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Adıyaman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Adıyaman.
Yazıcıoğlu, Y. & Erdoğan, S. (2004). SPSS Uygulamalı Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Detay Yayıncılık.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Erol Çark, Niyazi Altınkaya, Tuna Çark, Esma Altınkaya (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.