İzmir’in Gastronomi Turizmi Potansiyeline Turist Rehberlerinin Bakış Açıları
Anahtar Kelimeler:
İzmir- gastronomi turizmi- turist rehberleriÖz
Günümüzde destinasyonların sahip olduğu gastronomi değerleri yerli ve yabancı turistler için çekim unsuru haline gelmiş ve destinasyonların tanıtımında önemli rol oynamaya başlamıştır. İzmir’de tarih boyunca çok sayıda medeniyete ev sahipliği yapmış ve bu medeniyetlerin sahip olduğu kültürel zenginlikler İzmir mutfağını zenginleştirmiştir. Bu çalışmanın amacı İzmir’in gastronomi turizmi potansiyelinin turist rehberlerinin bakış açıları ile ortaya konmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, İzmir’de turist rehberleri odasına kayıtlı 10 profesyonel turist rehberi ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. İçerik analizi sonucunda ‘İzmir’in Gastronomi Unsurları’, ‘İzmir’in Coğrafi İşarete Sahip Yöresel Ürün ve Yemekleri’, ‘İzmir’in Mutfağının Tanıtım Çalışmaları’, ‘Turist Rehberlerinin Gastronomi Uzmanlığına Bakış Açıları’ ve ‘İzmir’de Gerçekleştirilen Gastronomi Turları’ olmak üzere toplamda beş adet tema belirlenmiştir. Araştırmada İzmir’de zeytinyağlılar ve otlar (Ebegümeci, Arapsaçı, Deniz Börülcesi, Sinkonta ve Zeytinyağlı Enginar), sokak lezzetleri (Kokoreç, Midye Kumru, Söğüş) balık ve deniz ürünleri, Alaçatı Ot Festivali, Seferihisar Mandalina Festivali, Urla Enginar Festivali ve Köstem Zeytinyağı Müzesi öne çıkan gastronomi unsurları arasında yer almaktadır. Ayrıca İzmir Boyozu, İzmir Kumrusu, İzmir Lokması, İzmir Şambalisi, Ege İnciri, Seferihisar Mandalinası ve Urla Sakız Enginarı ‘da İzmir’in coğrafi işarete sahip yöresel ürünleri arasında yer almaktadır. İzmir mutfağının tanıtılması için yöresel festivallerin gerçekleştirilmesi, turizm fuarlarına katılınması, mutfak müzelerin açılması, sosyal medya tanıtımlarının gerçekleştirilmesi ve yöresel yemek ve ürünlere coğrafi işaret başvurularının yapılması gerektiği ortaya konmuştur. Ayrıca turist rehberlerinin çoğu rehberlerin gastronomi alanında uzmanlaşması ve bu uzmanlaşmanın sağlanması için de eğitim seminerlerinin gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulamıştırlar.
Referanslar
Aydoğdu, A. ve Duman, S.(2017). Destinasyon Çekicilik Unsuru Olarak Gastronomi Turizmi: Kastamonu Örneği. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi.6(1):4-23.
Aksoy, M. ve Sezgi, G.(2015). Gastronomi Turizmi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi Gastronomik Unsurları. Journal of Gastronomy Studies, 3(3), 79–89.
Atilla, A. N.( 2018). İzmir Mutfağında Deniz Ürünleri. İçinde İzmir’in Lezzet Öyküleri. E. Akçiçek, N. Çevik, M.Duranlı, P.D.Fedakar, S. Ötleş, A.Uhri (Eds.) Studıo Promasyon: Konak/ İzmir.
Akmeşe, K. A., Ates, A. ve Sunar, H.(2019). Gastronomy Tourism and Trends. In Main Themes in Tourism. A.Akmese ( Eds.).İksad Publishing House: Ankara.
Akay, B ve Özöğütçü, B.(2019). Turist Rehberlerinin Gastronomi Bilgisi ve Algısının Tavsiye Niyetine Etkisi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi.8(1):1414-1425.
Başoda, A., Aylan, S., Kılıçhan, R., ve Acar, Y.(2018). Gastronomi Uzmanlığı, Turları ve Rehberliği: Kavramsal Bir Çerçeve. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 1809-1826.
Birdir, K. ve Akgöl, Y.(2015). Gastronomi Turizmi ve Türkiye’yi Ziyaret Eden Yabancı Turistlerin Gastronomi Deneyimlerinin Değerlendirilmesi.3(2).57-68.
Cusack, I.B.(2000). Equatorial Guinea's National Cuisine is Simple and Tasty: Cuisine and the Making of National Culture. Arizona Journal of Hispanic Cultural Studies. 8(1):132-147.
Cresswell, J.W.(2013). Qualitative Inquıry & Research Design Choosing Among Five Approaches. M. Bütün ve S. Beşir Demir.(Çev.). Siyasal Dağıtım Kitabevi: Ankara.
Çalıskan, O. (2013). Destinasyon Rekabetciligi ve Seyahat Motivasyonu Bakımından Gastronomik Kimlik, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 1(2); 39-51.
Çetin, M., Demirel, H. ve Çetin, K.(2019). Gastronomi Konulu Festivaller: Türkiye Örneği Gastronomy Thematic Events: The Case of Turkey. Conference: VIII. National IV. International Eastern Mediterranean Tourism Symposium, 19-20 April 2019 Anamur/ Mersin / Turkey
Çevik, N. K.(2018). İzmir’in Lezzet Öyküsü. E. Akçiçek, N. Çevik, M.Duranlı, P.D.Fedakar, S. Ötleş, A.Uhri (ed.) Studıo Promasyon: Konak/ İzmir
Deveci, B., Türkmen, S. ve Avcıkurt, C. (2013). Kırsal Turizm ile Gastronomi Turizmi İlişkisi: Bigadiç Örneği. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 3(2), 29-34.
Durlu-Özyaka, F., Sünnetçioğlu, S. ve Can, A. (2013). Sürdürülebilir Gastronomi Turizmi Hareketliliğinde Coğrafi İşaretlemenin Rolü. Journal of Tourim and Gastronomy Studies,1 (1),13-20.
Du Rand, G. ve Heath, E. (2006) Towards a Framework for Food Tourism as an Element of Destination Marketing, Current Issues in Tourism. 9(3), 206-234.
Erdoğan, S. ve Özdemir, G.(2018). İzmir Destinasyonunda Gastronomi Turizmi Üzerine Bir Araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies.6(3): 249-272.
Guba, E. (1981). Criteria for Assessing the Trustworthiness of Naturalistic Inquiries. Educational Technology Research and Development, 29 (2), 75-91.
Guzman, T.L. ve Canizares, S.S.(2012). Gastronomy, Tourism and Destination Differentiation: A Case Study in Spain, Review of Economics& Finance, Academic Research Centre of Canada. 63-72.
Guruge, M.C. B.(2020). Conceptual Review on Gastronomy Tourism. International Journal of Scientific and Research Publications.10(2):319-325.
Güllü, K. ve Atasoy, B.(2020). Gastro- Turistlerin Seyahat Özellikleri Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi.3(3):2-12.
Gonzales, A. F., Curtis, C. Washburn, I.J., Shirsat, A.R.(2019). Factors in Tourist ‘s Food Decision Procesess: A Us- Based Case Study. Journal of Tourism Analysis: Revista de Análisis Turístico. 27(1):2-19.
Gökdeniz, A., Erdem, B., Dinç, Y. ve Çelik Uğuz, S. (2015). Gastronomi Turizmi: Ayvalık’ta Yerli Turistler Üzerinde Görgül Bir Araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3 (1).14-29.
Hall, C. M. ve Mitchell, R. (2001). Wine and Food Tourism. N. Douglas, N. Douglas, R. Derrett (Ed.), Special Interest Tourism: Context and Cases (pp. 307 329). Wiley.
.
Hazarhun, E. ve Tepeci, M.(2018). Coğrafi İşarete Sahip olan Yöresel Ürün ve Yemeklerin Manisa’nın Gastronomi Turizminin Gelişimine Katkısı. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi. 2(1): 371-389.
Henderson, J.C. (2009). Food Tourism Reviewed. British Food Journal, 111(4), 317-326.
Horng, J.-S. ve Tsai, C.-T. (2011). Exploring Marketing Strategies for Culinary Tourism in Hong Kong and Singapore. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 17(3), 277- 300.
İrigüler, F. ve Güler, M. E.(2015). Türkiye’deki Profesyonel Turist Rehberlerinin Gastronomi Turizmine Bakışı. I. International Gastronomic Tourism Congress. 10-12.2015 İzmir.
İrigüler, F.(2019). Gastronomik Kimlik Oluşumunda Mutfak Müzelerinin Rolü: Köstem Zeytinyağı Müzesi Örneği. 20. Ulusal-4. Uluslararası Turizm Kongresi.16-19 Ekim 2019 Eskişehir.
İzto (2015). İzmir’in Delice Dünya Gurme Şehirler Ağı’na Üyelik. http://www.izto.org.tr/portals/0/pusuladergisi/2015/%C4%B0zm%C4%B0r%E2%80%99%C4%B0n%20del%C4%B0ce%20d%C3%9Cnya%20gurme%20%C5%9Eeh%C4%B0rler%20a%C4%9Ei%E2%80%99na%20%C3%9Cyel%C4%B0%C4%9E%C4%B0.pdf.Erişim Tarihi:03.04.2020.
İzmir Kültür ve Turizm Dergisi (2020). İzmir Gastronomi Turizminin Neresinde?. https://www.izmirdergisi.com/tr/izmir-mutfagi/755-izmir-gastronomi-turizminin-neresinde. Erişim Tarihi: 19.04.2020.
İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (2020). Gastronomi Turizmi. https://izmir.ktb.gov.tr/TR-178195/gastronomi-turizmi.html. Erişim Tarihi:19.04.2020.
Karagkouni, A. (2012). A Brief Summary of the SETE Study "Gastronomy & the Marketing of Greek Tourism". In P. Jordan (Ed.), Global Report on Food Tourism. Madrid, Spain.
Karagözlü, C., Kayaardı, S. ve Atilla, A.N.(2018). Et Ürünleri. İçinde İzmir’in Lezzet Öyküleri. E. Akçiçek, N. Çevik, M.Duranlı, P.D.Fedakar, S. Ötleş, A.Uhri (Eds.) Studıo Promasyon: Konak/ İzmir.
Kızılırmak, İ. Ofluoğlu, M. ve Şişik, L.(2016). Türkiye’de Uygulanan Gastronomi Turları Rotalarının Web Tabanlı Analizi ve Değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies.4 ( Special İssue).258-269.
Kivela, J ve Crotts, J.S.(2006). Tourism and Gastronomy: Gastronomy’s Influence on How Tourist Experience A Destination. Journal of Hospitality & Tourism Research.30(3):354-377.
Kipman, B.(2018). Şerbetlerimiz. E. Akçiçek, N.K.Çevik, M. Duranlı, P.D.Fedakar, S.Ötleş, A.Uhri ( Eds). Studıo Promosyon, İzmir.
Küçükömürler, S., Şirvan, B., Sezgin, A. C.(2018). Dünya’da ve Türkiye’de Gastronomi Turizmi. Uluslararası Turizm, İşletme, Ekonomi Dergisi.2(2):78-85.
Koparal, E ve İplikçi E (2004). “Archaic Olive Oil Extraction Plant in Klazomenai.” in A.Moustaka, E. Skarlatidou, M.C. Tzannes and Y. Ersoy (Eds.), Klazomenai, Teos and Abdera: Metropoleis and Colony, Proceedings of the International Symposium Held at the Archaeological Museum of Abdera (Oct. 2001), Thessaloniki.
Köroğlu, A., Köroğlu, O. Ve Sarıoğlan, M. (2007). Türk Mutfağının Tanıtılmasında Profesyonel Turist Rehberlerinin Rolüne İlişkin Ampirik Bir Çalışma. I. Ulusal Gastronomi Sempozyumu ve Sanatsal Etkinlikler, 4-5 Mayıs, Antalya.
Köroğlu, Ö. ve Güdü Demirbulat, Ö. (2017). Rehberlikte Sertifikasyon Kalifikasyon ve Uzmanlaşma, Ö. Güzel, V. Altıntaş, İ. Şahin (Ed.) Turist Rehberliği Araştırmaları: Öngörüler ve Uygulamalar (ss.49-79). Ankara: Detay Yayıncılık.
Long, M. L. (2003). Culinary Tourism. ABD: The University Press Of Kentucky.
Ling, Q. L., Karim, M., Othman, M., Adzahan, N. M. ve Ramachandran, S. (2010). Relationships Between Malaysian Food Image Tourist Satisfaction and Behavioural Intention, World Applied Sciences Journal 10, Special Issue of Tourism & Hospitality, 164-171.
M, C. S. ve Guzmán, L. (2012). Gastronomy as a Tourist Resource: Profile of the Culinary Tourist. Current Issues in Tourism, 15(3), 229-245.
Miles, M. B. ve Huberman, A.M. (1994). Qualitative data analysis : an expanded sourcebook. (2nd Edition). Calif. : SAGE Publications.
Okumus, B., Okumus, F. ve McKercher, B. (2007). Incorporating Local and International Cuisines in the Marketing of Tourism Destinations: The Cases of Hong Kong and Turkey, Tourism Management, 28 (1), 253-261.
Özdoğru, M.(2017). Kemeraltı’nın Lezzet Haritasını Çıkardı. https://www.egepolitik.com/kemeralti-nin-lezzet-haritasini-cikardi/35468/ Erişim Tarihi.20.05.2020.
Patton, M.Q.(1987). How to Use Qualitative Methods in Evaluation. Newbury Park, CA: Sage.
Patton, M. Q. (2002). Qualitative Research & Evaluation Methods. California: Sage Publications.
Pastoral Tour (2016). Kemeraltı Kültürü ve Lezzet Durakları. https://www.pastoraltour.com/kemeralti_kulturu_ve_lezzet_duraklari-tour1197.html. Erişim Tarihi: 20.05.2020.
Rand, G.E., Heath,E, Albert, N. (2003). The Role Of Local and Regonal Food in Destination Marketing. Journal of Travel and Tourism Marketing. 14:3,97-112.
Rota Yarımada İzmir (2020a). Bağ Yolu. http://rota.yarimadaizmir.com/tr/Rotalar/3/3.Erişim Tarihi:03.03.2020.
Rota Yarımada İzmir (2020b). Zeytin Yolu. http://rota.yarimadaizmir.com/tr/Rotalar/2/2. Erişim Tarihi:03.03.2020.
Richards, G. (2012). An Overview of Food and Tourism Trends and Policies. In OECD (Ed.), Food and the Tourism Experience: OECD Publishing.
Rimmington, M. ve Yüksel, A. (1998), Tourist Satisfaction and Food Service Experience: Results and Implications of an Empirical Investigation, Anatolia, 9 (1), 37-57.
Sanchez-Cañizares, S. ve Lopez-Guzmán, T. (2012). Gastronomy as a Tourism Resource: Profile of the Culinary Tourist. Current Issues in Tourism. 15(3), 229-245.
Solmaz, Y. ve Altıner, D. D.(2018). Türk Mutfak Kültürü ve Beslenme Alışkanlıkları Üzerine Bir Değerlendirme. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi.1(3): 108-124.
Shenoy, S. (2005). Food Tourism and The Culinary Tourist a Thesis Presented to the Graduate School of Clemson University, USA.
Suna, B. ve Alvarez, M. D.(2019). Gastronomic Identity of Gaziantep: Perceptions of Tourist and Residents. Advances in Hospitality and Tourism Research. 7(2):167-187.
Susup, A.E. A.(2018). İzmir’de Gastronomi Turizminin Geliştirilmesine Yönelik Sistemsel Bir Yaklaşım.(Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı. Aydın.
Sormaz, Ü., Özata, E. ve Güneş, E.(2015).Turizmde Gastronomi. Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 67–73.
Sormaz, Ü., Akmese, H. Günes, E. ve Aras, S.(2016). Gastronomy in Tourism. Procedia Economics and Finance. 39, 725-730.
Kercher, M. B. Okumuş, Fevzi. ve Okumuş, B. (2008). Food Tourism as a Viable Market Segmet: All How You Cook The Numbers. Journal Of Travel and Tourism Marketing, 25(2), 137-146.
Şahin, G. G ve Ünver, G.(2015). Destinasyon Pazarlama Aracı Olarak Gastronomi Turizmi. İstanbul’un Gastronomi Turizmi Potansiyeli Üzerine Bir Araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies. 3(2):63-73.
Tikkanen, I.(2007). Maslow’s Hierarchy and Food Tourism in Finland: Five Cases. British Food Journal. 109(9):721-734.
Tez, Z. (2012). Lezzetin Tarihi: Geçmişten Bugüne Yiyecek, İçecek ve Keyif Vericiler. İstanbul: Hayykitap.
Türsab (2015). Türsab Gastronomi Turizmi Raporu,
https://www.tursab.org.tr/dosya/12302/tursab-gastronomi-turizmi-raporu_12302_3531549.pdf, Erişim Tarihi: 20.03.2020.
Türk Patent Marka Kurumu (2018). https://www.ci.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=35&tur=43&urunGrubu=&adi=. Erişim Tarihi: 20.12.2019.
Türk Patent Enstitüsü (2020). https://www.ci.gov.tr/veri-tabani. Erişim Tarihi:22.08.2020.
UNWTO. (2015). World Toursim Highlights 2015,
http://www.eunwto.org/doi/pdf/10.18111/9789284416899, Erişim Tarihi:25.03.2020.
Yıldız, Ö. E. (2016). Turistik Ürün Olarak Gastronomi. Gastronomi ve Turizm. H. Kurgun ve D. B. Özşeker (Eds.). Detay Yayıncılık, Ankara.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H.(2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık: Ankara.
Yentürk, N.(2018). İzmir’de Yemek, Sokak ve Özel Günler. İzmir’in Lezzet Öyküsü ve Mutfak Kültürü. E. Akçiçek, N.K.Çevik, M. Duranlı, P.D.Fedakar, S.Ötleş, A.Uhri (Eds). Studıo Promosyon, İzmir.
Yentürk, A., Hasırcılar, A., Kipman,B., Ağlamaz, E. ve Yücel, S.Ö (2018). İzmir’in Lezzet Öyküsü ve Tarifleri. Studio Promosyon, İzmir.
Quan, S. ve Wang, N. (2004). Towards a Structural Model of the Tourist Experience: An Illustration from Food Experiences in Tourism. Tourism Management, 25 (3), 297-305.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Volkan Altıntaş, Eda Hazarhun (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.