Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Portföy Yatırımları İşsizlik Oranları Üzerinde Etkili mi? Toda-Yamamoto Nedensellik Analizi
Anahtar Kelimeler:
Yabancı yatırımlar- işsizlik- nedensellik analiziÖz
1980’lerde başlayan neoliberal reformlar ve küreselleşme hareketleri uluslararası sermaye akışlarının önünü açmıştır. Böylece özellikle tasarruf açığı bulunan gelişmekte olan ülkeler için yabancı sermaye önemli bir kaynak halini almıştır. Dünyadaki gelişmelere paralel olarak dışa açılan Türkiye’ye de 1990’lardan itibaren kayda değer miktarda yabancı sermaye girişi olmuştur. Bu çalışmada uluslararası sermaye hareketlerinin iki ana kalemini oluşturan doğrudan yabancı yatırımlar ve portföy yatırımları ile işsizlik oranları arasındaki ilişki ele alınmıştır. 1990-2022 dönemi yıllık verileriyle gerçekleştirilen Toda-Yamamoto nedensellik testinin sonuçlarına göre doğrudan yabancı yatırımlar ve işsizlik oranları arasında çift yönlü nedensellik vardır. Portföy yatırımları ve işsizik oranları arasında ise, portföy yatırımlarından işsizlik oranlarına doğru, tek yönlü nedensellik bulunmuştur. Söz konusu bulgulardan hareketle Türkiye’ye gelen yabancı sermayenin işsizlik oranları üzerinde etkili olduğu söylenebilir.
Referanslar
Abor, J. & Harvey, S. K. (2008). Foreign direct investment and employment: host country experience. Macroeconomics and Finance in Emerging Market Economies, 1(2), 213-225. http://dx.doi.org/10.1080/17520840802323224
Ajaga, E. & Nunnenkamp, P. (2008). Inward FDI, value added and employment in US states: A panel cointegration approach. Kiel Working Paper, 1420, Kiel Institute for the World Economy. https://www.econstor.eu/bitstream/10419/4290/1/KWP_1420_final.pdf
Akçay, Ü. (2023). Transformantions in the Turkish economy: A political economy anaylsis of 100 years of the Republic of Turkey. In: Balci, B., Monceau, N. (eds) Turkey, a Century of Change in State and Society, The Sciences Po Series in International Relations and Political Economy. https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-33444-3
Aladelusi, K. B. & Olayiwola, H. O. (2021). Foreign direct investment and employment creation in Nigeria. Canadian Social Science, 17(1), 16-24. http://dx.doi.org/ 10.3968/12033
Bayar, Y. (2014). Effects of economic growth, export and foreign direct investment inflows on unemployment in Turkey. Investment Management and Financial Innovations, 11(2), 20-27.https://www.businessperspectives.org/images/pdf/applications/publishing/templates/article/assets/5768/imfi_en_2014_02_Bayar.pdf
Bayar, Y. & Şaşmaz, M. Ü. (2017). Impact of foreign direct investment on unemployment in emerging market economies: A co-integration analysis. International Journal of Business and Economic Sciences Applied Research, 10(3), 90-96. http://dx.doi.org/ 10.25103/ijbesar.103.07
Bayar, Y. & Gavriletea, M. D. (2018). Foreign direct investment inflows and financial development in central and eastern european union countries: A panel cointegration and casuality. International Journal of Financial Studies, 6(55), 1-13. http://dx.doi.org/ 10.3390/ijfs6020055
Bayar, Y., Remeikiene, R., Zufan, J. & Novotny, M. (2020). Unemployment effects of greenfield and brownfield investment in post-transition European union members. E&M Economics and Management, 23(2), 4-16. https://doi.org/10.15240/tul/001/2020-2-001
Brady, D. & Wallace, M. (2000). Spatialization, foreign direct investment, and labor outcomes in the American States, 1978-1996. Social Forces, 79(1), 67-99. https://doi.org/10.2307/2675565
Chang, S. C. (2007). The interactions among foreign direct investment, economic growth, degree of openness and unemployment in Taiwan. Applied Economics, 39(13), 1647-1661. https://doi.org/10.1080/00036840600675612
Doğan, B. & Can, M. (2016). Doğrudan yabancı yatırımlar istihdamı etkiliyor mu?: Türkiye örnekleminde ARDL sınır testi yaklaşımı. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 53(614), 9-20. https://dergipark.org.tr/tr/pub/fpeyd/issue/48033/607466
Dritsaki, C. (2017). Toda-Yamamoto causality test between inflation and nominal interest rates: Evidence from three countries of Europe. International Journal of Economics and Financial Issues, 7(6), 120-129. https://www.econjournals.com/index.php/ijefi/article/view/5676
Ekinci, A. (2011). Doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme ve istihdama etkisi: Türkiye uygulaması (1980-2010). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(2), 71-96. https://dergipark.org.tr/tr/pub/oguiibf/issue/5718/76549
Elekwa, P., Aniebo, C. & Ogu, C. (2016). Does foreign portfolio investment affect employment growth in Nigeria?. Journal of Economics and Sustainable Development, 7(12), 81-84.
Ernst, C. (2005). The FDI-employment link in globalizing world: The case of Argentina, Brazil and Mexico. International Labour Organization-Employment Strategy Papers. https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_emp/---emp_elm/documents/publication/wcms_114029.pdf
Fu, X. & Balasubramanyam, V. N. (2005). Exports, foreign direct investment and employment: The case of China. World Economy, 28(4), 607-625. https://doi.org/10.1111/j.1467-9701.2005.00694.x
Göçer, İ. & Peker, O. (2014). Yabancı doğrudan yatırımların istihdam üzerindeki etkisi: Türkiye, Çin ve Hindistan örneğinde çoklu yapısal kırılmalı eşbütünleşme analizi. Yönetim ve Ekonomi, 21(1), 108-123. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yonveek/issue/13700/165840
Hisarcılılar, M., Gültekin-Karakaş, D. & Aşıcı, A. A. (2009). Can FDI be a panacea for unemployment? The Turkish case. In: Dereli, T., Soykut-Sarıca, Y., Şen-Taşbaşı, A. (eds) Labor and Employment Relations in a Globalized World. Contributions to Economics. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-04349-4_3
Jude, C. & Pop Silaghi, M. I. (2015). Employment effects of foreign direct investment. New evidence from central and eastern European countries. Banque de France Working Paper, 553, 1-36. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2607520
Karagöz, K. (2007). Bir sosyal politika aracı olarak doğrudan yabancı yatırımların istihdama etkisi. Journal of Economy Culture and Society, 36, 99-116. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iusoskon/issue/9516/118898
Karlsson, S., Lundin, N., Sjöholm, F. & He, P. (2009). Foreign firms and Chinese employment. The World Economy. https://doi.org/10.1111/j.1467-9701.2009.01162.x
Konukman, A., Şimşek, O. & Adalı, Z. (2022). 2018 Döviz krizini dış borç ve cari açık üzerinden okumak. Türkiye Üzerine Politik İktisat Yazıları. Gazi Kitabevi, Ankara.
Korkmaz, Ö. & Daştan, B. (2020). Türkiye’de doğrudan yabancı yatırımlar ile işsizlik oranı arasındaki ilişki (2005-2019). International Journal of Economics, Politics, Humanities & Social Sciences, 3(4), 260-279. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijephss/issue/56690/751361
Mehra, N. (2013). Impact of foreign direct investment on employment and gross domestic product in India. International Journal of Economics and Research, 4(4), 29-38. https://www.ijeronline.com/documents/volumes/Vol4Iss4JA2013/ijer%20v4i4%20ja%202013(3a).pdf
Noyan-Yalmaz, İ. & Koşaroğlu, Ş. M. (2017). Doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme ve işsizlik üzerindeki etkisi. Uluslararası Ekonomi, İşletme ve Politika Dergisi, 1(2), 191-205. https://dergipark.org.tr/en/pub/ueip/issue/31103/344854
Oğuz, A. (2018). Makro ekonomi açısından doğrudan yabancı yatırımlar ve istihdam. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(2), 671-683. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/459334
Orhangazi, Ö. (2019). Türkiye ekonomisinin yapısal sorunları, finansal kırılganlıklar ve kriz dinamikleri. Mülkiye Dergisi, 43(1), 111-137. dergipark.org.tr/tr/pub/mulkiye/issue/44593/678955
Peker, O. & Göçer, İ. (2010). Yabancı doğrudan yatırımların Türkiye’deki işsizliğe etkisi: Sınır Testi Yaklaşımı. Ege Akademik Bakış, 10(4), 1187-1194. https://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423876915.pdf
Rizvi, S. Z. A. & Nishat, M. (2009). The impact of foreign direct investment on employment oppurtunities: Panel data analysis: Empirical evidence from Pakistan, India and China. The Pakistan Development Review, 48(4), 841-851. https://www.jstor.org/stable/41261350
Sandalcılar, A. R. (2012). Türkiye’de yabancı doğrudan yatırımların istihdama etkisi: Zaman serisi analizi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(3-4), 273-285. https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniiibd/issue/2707/35816
Saray, M. O. (2011). Doğrudan yabancı yatırımlar-istihdam ilişkisi: Türkiye örneği. Maliye Dergisi, 161, 381-403. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/125225
Taymaz, E. & Voyvoda, E. (2023). Türkiye ekonomisinde dış ticaret, cari denge ve yapısal dönüşüm. ODTÜ Gelişme Dergisi, 50, 29-54. open.metu.edu.tr/handle/11511/104473
Vergil, H. & Ayaş, N. (2009). Doğrudan yabancı yatırımların istihdam üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. İktisat İşletme ve Finans, 24(275), 89-114. http://dx.doi.org/10.3848/iif.2009.275.9912
Toda, H. Y. & Yamamoto, T. (1995). Statistical inference in vector auto regression with possibly integrated processes. Journal of Econometrics, 66(1-2), 225-250. https://doi.org/10.1016/0304-4076(94)01616-8
Turan-Koyuncu, F. (2017). Doğrudan yabancı yatırımlar, ekonomik büyüme ve istihdam arasındaki ilişki: Türkiye uygulaması (1990-2015). Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 7(2), 17-24. https://www.ijses.org/index.php/ijses/article/view/217
Tütüncü-Hasbi, D. & Evlimoğlu, U. (2023). Uluslararası sermaye hareketlerinin büyüme ve işsizlik üzerine etkisinin incelenmesi: Panel veri analizi. Fiscaoeconomia, 7(3), 1948-1976. http://dx.doi.org/10.25295/fsecon.1254970
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Hasan Tahsin Yöyen (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.