Satın Alma Gücü Paritesi Teorisinin Geçerliliği: Seçilmiş OECD Ülkeleri için Bir Uygulama
Anahtar Kelimeler:
reel efektif döviz kurları- Enflasyon- satın alma gücü paritesi- panel eşbütünleşmeÖz
Reel efektif döviz kurları, iktisadi etkinlikleri etkileyen önemli indikatörlerden biridir. Döviz kurunun saptanmasında ve kur içerisindeki hareketlerin analiz edilmesinde valör atfeden satın alma gücü paritesi, enternasyonel karşılaştırmalarda önemli bir rol oynamaktadır. Satın alma gücü paritesi ile birlikte döviz kurunun, yurtiçi ve yurtdışı enflasyon değerleri bağıntısındaki fark doğrultusunda saptanması sağlanmakla beraber enternasyonel alandaki fiyat farklılıkları dengelenerek en elverişli döviz kuru düzeyi tespit edilmeye çalışılmaktadır. Satın alma gücü parite hipotezi, reel efektif döviz kurunun uzun vade de sabit gerçekleştiği hipotezine dayanmaktadır. Gerçekleştirilen bu çalışmada, seçilmiş OECD ülkeleri içinden 10 ülke (Avusturya, Avustralya, Belçika, Kanada, İsviçre, Almanya, Danimarka, Fransa, İngiltere ve japonya) örneklem olarak ele alınmıştır. Analizler, 2000-2021 dönemine yönelik yıllık veriler için gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacı, seçilmiş OECD ülkelerine yönelik satın alma gücü parite teorisinin geçerliliğini eşbütünleşme ile analiz etmektir. Bu anlamda, reel efektif döviz kurlarının incelenebilmesi için, serinin genel ve bireysel bazda durağanlığının analiz edilmesine imkan tanıyan panel birim kök testleri, ülke grupları araştırmalarında yoğun olarak kullanılmakta olup, söz konusu ülkelerin reel döviz kurları durağanlığı yatay kesit bağımlılığı göz önünde bulunudurularak analiz edilmiştir. Konstrüksiyonel kırılma olduğu hâlde konstrüksiyonel kırılmalara yer vermeyen testler, yanlış biçimde, birim kök olduğu yönünde sapmalı sonuçlar verebilmektedir. Bu eksikliği giderebilmek adına yatay kesitler arasındaki bağımlılığı ve serilerdeki çoklu yapısal kırılmaları göz önünde bulunduran Carrion-i-Silvestre vd. (2005) tarafından PANKPSS birim kök testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular ışığında, seçilmiş OECD ülkeleri adına SAGP teorisinin geçerli olmadığı ve nominal kurun fiyat farklılıklarını ortadan kaldıracak şekilde gerçekleşmediği bulgusuna erişilmiştir.
Referanslar
Alba, J. D., & Park, D. (2005). An empirical investigation of purchasing power parity (PPP) for Turkey. Journal of Policy Modeling, 27(8), 989-1000.
Allsopp, L., & Zurbruegg, R. (2003). Purchasing Power Parity and the Impact of the East Asian Currency Crisis. Centre for International Economic Studies.
BAI, J. and P. PERRON (1998), “Estimating and Testing Linear Models with Multiple Structural Changes”, Econometrica, (66), 47–78.
Baillie Richard T. and McMahon, Patrıck. (1990), The Foreign Exchange Market-Theory and Econometric Evidence, Cambridge University Press.
Breitung, J. (2005), “A Parametric Approach to the Estimation of Cointegration Vectors In Panel Data”, Econometric Reviews, 24(2), 151–173.
Breusch, T. S. & Pegan, A. R. (1980). The Lagrange multiplier test and its applications to model specification tests in econometrics. Review of Economic Studies, 47(1), 239-253.
Choi, I. (2001). Unit root tests for panel data. Journal of International Money and Finance, 20(1), 249-272.
Civcir,İ., “Before the fall was the Türkish Lira Overvalued?”, Forthcoming in Eastern European Economics, March-April, 2003, s.1.
Dağıstan, N. (2014). Satın Alma Gücü Paritesi İle Döviz Kuru Arasındaki İlişkinin Eşitsiz Mübadele Etkisi: Türkiye Örneği, Doktora Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
Daniel, Betty C. (1986), “Optimal Purchaasing Power Parity Deviations”, International Economic Review, Cilt: XXVII, N.2, s.483.
Dernburg, F. Thomas (1989), Global Macroeconomics, Harper and Row.
DİE, Türkiye İstatistik Yıllığı 2000, (2001), TC Başbakanlık Ankara, s.703.
Doğanlar, Murat (1995), “Real Exchange Determination and Inflation: In Turkey”, (Yayımlanmamış Doktora Tezi, University of Aberdeen).
Doğanlar, Murat ve Özmen, Mehmet (2000), “Satınalma Gücü Paritesi ve Reel Döviz Kurları: Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir İnceleme”, İMKB Dergisi, Sayı: 16, Ekim-Kasım-Aralık, s.112-113.
Dornbusch, Rudiger (1976), “Expectations and Exchange Rate Dynamics”, Journal of Political Economy, 84, s.1161-1176.
Dornbusch, R. (1985). Exchange rates and prices. American Economic Review, 77( 1), 1987, 93-106.
Dumitrescu, E. I., & Hurlin, C. (2012). Testing for Granger non-causality in heterogeneous panels. Economic Modelling, 29(4), 1450–1460.
Ferda Tatoğlu, a.g.m., s.313-314.
Gordon, Robert J. (1986), Macroeconomics, Scott Foresman and Company.
Granger, C. W. J. (1969). Investigating Causal Relations by Econometric Models and Cross-Spectral Methods. Econometrica, 37, 424-438.
Gürbüz, Hüseyin ve Hasgür İbrahim, ‘’ Satın Alma Gücü Örneğinin Mevsimsel Verilerle (1970:01-1994:04) Analizi Üzerine Bir Uygulama: Eşbütünleşme”, SDÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 2, 1997, s.173-174.
Hadri, K. (2000), “Testing for Stationarity in Heterogeneous Panels”, Econometrics Journal 3(1), 148-161.
Hallwood, C. P., & MacDonald, R. (2000). International money and finance. Blackwell Publishing.
Halil Seyidoğlu, Uluslararası İktisat, İstanbul, Güzem Yayınları, 2013, s. 380-382.
Im, K. S., Pesaran, M. H., & Shin, Y. (2003). Testing for unit roots in heterogeneous panels. Journal of Econometrics, 115(1), 53-74.
Krugman, P. R., & Obstfeld, M. (2009). Internationale Wirtschaft: Theorie und Politik der Außenwirtschaft. Pearson Deutschland GmbH.
Levin, A., Lin C.F. ve Chu C.S.J. (2002). Asymptotic and finitesample properties. Journal of Econometrics: 108, 1-24.
Mackintosh, M., Brown, V., Costello, N., Dawson, G., Thompson G. ve Trigg, A., Economics and Changing Economies, International Thamson Business Press, London, 1996.
Maddala, G. S. & Wu, S. (1999). A comparative study of unit root tests with panel data and a new simple test. Oxford Bulletin of Economics and Statistics. Special Issue, 61(1), 631-652.
McCoskey, S., Kao, C. (1998). A Residual-based Test of the Null of Cointegration in Panel Data. Econometric Reviews, 17(1), 57-84.
Mussa, Michael L. (1982), “A Model of Exchange Rate Dynamics”, Journal of Political Economy, s.74-104.
N. Aslan ve A. Kanbur, “Türkiye’de 1980 Sonrası Satın Alma Gücü Paritesi Yaklaşımı”, Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, Cilt 23, Sayı 2, 2007, s.17.
Pesaran, M. H. (2004). General diagnostic tests for cross section dependence in panels. CESifo Working Papers, no.1233, 255–260.
Pesaran, M. H. (2007), A Simple panel unit root test in the presence of cross-section dependence, Journal of Applied Econometrics, 22(2), 265-312.
Pesaran, M. H., Ullah A., & Yamagata T. (2008). A bias-adjusted lm test of error cross-section independence. Econometrics Journal, 11 (1), 105-127.
Pesaran, M. H. & Yamagata, T. (2008). Testing slope homogeneity in large panels. Journal of Econometrics, 142 (1), 50-93.
Phillips, P. and Hansen, B. (1990) Statistical Inference in Instrumental Variables Regression with I(1) Processes. Review of Economic Studies, 57, 99-125.
Rosenberg, M. R. (Ed.). (1996). Currency forecasting: a guide to fundamental and technical models of exchange rate determination. Irwin Professional Pub.
Rush, March and Husted, Steven (1985), “PPP in the Long Run”, Canadian Journal of Economics, XVIII, N.1, s.137.
Sart, G., Sezgin, F. H. (2021a). The Relationship Between Innovation and Employment: Fragile Five Countries, Eurasian Econometrics, Statistics & Empirical Economics Journal, 20(1), 71-79.
Sart, G., Sezgin, F. H. (2021b). The Relationship of Innovation and Competition: A Case of Emerging Market Economies, Eurasian Econometrics, Statistics & Empirical Economics Journal, 20(1), 80-88.
Sarno, L., & Taylor, M. P. (2002). Purchasing power parity and the real exchange rate. IMF Staff Papers, 49(1), 65-105.
Seyidoğlu,H. , “Uluslararası İktisat Teori,Politika ve Uygulama”, Geliştirilmiş 14. Baskı, Güzem Yayınları, İstanbul, 2001.
Swamy, P. (1970). Efficient Inference in a Random Coefficient Regression Model. Econometrica Journal of The Econometric Society, 311-323.
Tatoğlu, Ferda Y, “Reel Efektif Döviz Kurunun Durağanlığının Yapısal Kırılmalı Panel Birim Kök Testleri Kullanılarak Sınanması”, Doğus Üniversitesi Dergisi, Sayı: 10, Cilt: 2, 2009, ss. 310-323.
Tüik. (2008). Satınalma Gücü Paritesi - Sorularla Resmi İstatistikler Dizisi-4, Ankara, Türkiye İstatistik Kurumu Yayınları.
Yıldırım, Oğuz “Döviz Kurları Çerçevesinde Satınalma Gücü Paritesinin Zaman Serisi Analizi ve Türkiye Ekonomisi Uygulaması”, Türkiye Bankalar Birliği (TBB), Bankacılar Dergisi, Yıl: 14, Sayı: 44, 2003, s.3.
Westerlund, J. & Edgerton, D. L. (2007). A panel bootstrap cointegration test. Economic Letters. 97(3), 185-190.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2022 Özlem Karaoğlu (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.