Aile Şirketlerinde Girişimcilik Yöneliminin Performansa Etkisinde İnovasyon Yöneliminin Aracı Rolü
Anahtar Kelimeler:
girişimcilik- aile şirketleri- inovasyon- inovasyon yönelimi- performansÖz
Ülke ekonomilerinde önemli bir yere sahip olan aile işletmeleri, ekonomik faaliyetlerin vazgeçilmez bir oyuncusu olmuşlardır. Bu nedenle, işletmelerin rekabetçi ve büyüme amaçlarıyla adaptasyonlarının sağlanmasında stratejik, yenilikçi düşünmeleri ve girişimci bir bakış açısına sahip olmaları gerekmektedir. Bununla birlikte, bu işletmelerin başarıları ve özellikle finanasal açıdan gelişmeleri için daha inovatif anlayışlara ihtiyaç duyulmakta ve dolayısıyla yenilikçi yaklaşımlar önem kazanmaktadır. Yöneticilerin girişimcilik yeteneklerinin yüksek olması, yenilikçilik eğilimini de olumlu etkileyerek, işletmelerin sürekliliğini sağlamasının yanı sıra, finansal performans üzerinde de önemli katkılar sağlamaktadır. Bu bağlamda, çalışmanın amacı, aile şirketlerinde girişimcilik yöneliminin performansa etkisindeki inovasyon yöneliminin aracı rolünün incelenmesidir.
Buradan hareketle, araştırmanın anakütlesini aile şirketleri oluşturmaktadır. Buna göre, İstanbul Sanayi Odası (İSO) en büyük ilk 500 ve ikinci 500 işletme listesi temel alınmış, 350 aile şirketi için analizler gerçekleştirilmiştir. Regresyon analizi sonucunda, GY değişkeni PER değişkenini pozitif yönde anlamlı etkilemektedir. GY algısı 1 br. arttıkça PER boyutu 0.705 br. artmaktadır. İY değişkeni PER üzerinde pozitif yönlü anlamlı ilişkilidir. İY boyutu 1 br. arttıkça PER boyutu 0.718 br. artmaktadır. GY algısı İY değişkeni ile pozitif yönlü anlamlı ilişkilidir. GY algısı 1 br. arttıkça İY boyutu 0.651 br. artmaktadır. İY değişkeni PER değişkeni ile anlamlı ilişkili çıkmıştır. Buna karşılık, GY değişkeni PER değişkeni ile anlamlı ilişkili çıkmamıştır. İY boyutunun PER boyutunu etkileme katsayısı 0.712 olarak elde edilmiştir. GY değişkeni anlamsız çıktığı için İY değişkeni “tam aracı etkili” bir değişkendir.
Referanslar
Akman, G., Özkan, C., Eriş, H. (2008), Strateji Odaklılık ve Firma Stratejilerinin Firma Performansına Etkisinin Analizi, İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 7(13), 93-116.
Allen, K. R. (2015), Launching New Ventures: An Entrepreneurial Approach, Cengage Learning. Boston.
Altındağ E. (2011), Aile Şirketlerinde Stratejik Yönelim Düzeylerinin Tespiti ve Firma Performansı Üzerindeki Etkisi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Gebze Teknik Üniversitesi, İstanbul.
Altuntaş, G., Dönmez, D. (2010) Girişimcilik Yönelimi Ve Örgütsel Performans İlişkisi: Çanakkale Bölgesinde Faaliyet Gösteren Otel İşletmelerinde Bir Araştırma, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 39(1): 50-74.
Arı G., Ertuğrul Ayrancı A. (2020) Aile Şirketlerinde Kadın Yöneticilerin Girişimcilik Eğiliminin Finansal Performansa Etkisi, International Journal Entrepreneurship and Management Inquiries 4(1), 95-115, 2020.
Ateş, Ö. (2005). Aile Şirketleri: Değişim ve Süreklilik. Ankara: Odak Ofset Matbaacılık.
Aytaç, Ö. ve İlhan, S. (2007), Girişimcilik ve Girişimci Kültür: Sosyolojik Bir Perspektif, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 18, 101-120.
Bakan İ. vd., (2006), Aile İşletmelerinde Yeni Neslin Eğitimi: Bir Alan Çalışması, İstanbul Kültür Üniversitesi 2. Aile İşletmeleri Sempozyumu Kitabı, İstanbul.
Baregheh, A., Rowley J., Rambrook S. (2009), Towards A Multidisciplinary Definition Of Innovation, Management Decision 47(8), 1323-1339.
Bayrakdar S. (2011), Avrupa Birliği Mesleki Eğitim Programlarında Girişimcilik Eğitimlerinin Ekonomik Kalkınmadaki Önemi, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 11(1), 245-264.
Dees, J. G. (1998), The Meaning Of Social Entrepreneurship. Working Paper, Kauffman Center for Entrepreneurial Leadership.
Drucker, P. (1985), Innovation and Entrepreneurship, Routledge,
Duran Cengiz ve Metin Saraçoğlu (2009), “Yeniliğin Yaratıcılıkla Olan İlişkisi ve Yeniliği Geliştirme Süreci”, Yönetim ve Ekonomi Dergisi 16(1), 57-71.
Gamal, D., T. Salah ve N. Elrayyes. (2011), How to Measure Organization Innovativeness? An Overwiew of Innovation Measurement Frameworks and Innovation Audit/Maangement Tools. Innovation Support Department.
George B.A. ve Marino L. (2011), The Epistemology of Entrepreneurial Orientation: Conceptual Formation, Modeling and Operationalization, Entrepreneurshıp Theory and Practıce, 989-1024.
Gümüştekin, Gülten Eren, (2004), “Aile Şirketlerinin Yapısal Analizi ve Tokat İli Aile İşletmelerinde Uygulama”, 1. Aile İşletmeleri Kongresi Kongre Kitabı, Editör: Tamer Koçel, İstanbul Kültür Üniversitesi Yayınları, İstanbul,
Gündüz, Y. (2007), Eğitimde İnsan Kaynakları Yönetimi, Performans Değerlendirme, UZEM, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi, Ünite 14.
Güney, S. (2008), Girişimcilik Temel Kavramlar ve Bazı Güncel Konular. Siyasal Kitapevi, Ankara.
Hult, G. T.; Hurley, R. F.; Knight, G., (2004), “Innovativeness: Its Antecedents and Impact on Business Performance”, Indusrial Marketing Management 33, 429-438.
İşçi, M. (1996), Davranış bilimleri. İstanbul, Der Yayınları.
Koç B., Yazıcıoğlu İ. (2022), Küçük ve Orta Ölçekli Konaklama İşletmelerinde Girişimcilik Yöneliminin İşletme Performansına Etkisi, İşletme Araştırmaları Dergisi 14(1), 1041-1062.
Kuratko, D.F., Audretsch, D. B., Strategic Entrepreneurship: Exploring Different Perspectives of an Emerging Concept, Entrepreneurship Theory and Practice, Ocak, 2009, 1-17.
Küçük O. (2007), Girişimcilik ve Küçük İşletme Yöneticiliği, Seçkin Yayınları, Ankara.
Küçükaltan, D. (2009), Genel Bir Yaklaşımla Girişimcilik, Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 4(1), 21-28.
Lalkaka, R. (2001), Fosterin Technological Entrepreneurship and Innovation. Foundatiton for International Training. Millenium Book Chapter. Canada.
Lee S.M. ve Peterson S.J. (2000), “Culture, Entrepreneurial Orientation, and Global Competitiveness”, Journal of World Business 35(4), ss. 401-416.
Li, Q. and Li, D. (2007), “Relation of Entrepreneurship Orientation and Organization learning”, Industrial Technology and Economy 26(4), 56-9.
Lumpkin, G.T., G.G. Dess (1996), Clarifying the Entrepreneurial Orientation and Linking It to Performance, Academy of Management Review 21(1), 135-172.
Lumpkin, G. T. ve. Dess, G. G. (2001). Linking Two Dimensions of Entrepreneurial Orientation to Firm Performance: The Moderating Role of Environment and Industry Life Cycle. Journal Of Business Venturing 16, 429–451.
Marangoz, M. (2012), Girişimcilik, Beta Yayınları, 1. Baskı, İstanbul.
Martínez, A. B., Galván, R. S., ve Palacios, T. M. B. (2016). An Empirical Study About Knowledge Transfer, Entrepreneurial Orientation and Performance in Family Firms. European Journal of International Management 10(5), 534-557.
Memili, E., Eddleston, K. A., Kellermanns, F. W., Zellweger, T. M., ve Barnett, T. (2010). The Critical Path to Family Firm Success Through Entrepreneurial Risk Taking and İmage. Journal of Family Business Strategy 1(4), 200-209.
Morris, Michael H., Justin W. Webb, and Rebecca J. Franklin, (2011), "Understanding the Manifestation of Entrepreneurial Orientation in the Nonprofit Context." Entrepreneurship Theory and Practice 35(5), s.947-971
Özer Ö., Yılmaz B.S., Avcı U. (2017) Kurumsal Girişimciliğin Otel Performansı Üzerine Etkileri: Türkiye’deki Otel İşletmelerinde Bir Araştırma, Girişimcilik ve İnovasyon Yönetimi Dergisi 6(2), 25-49.
Rezaei J., Ortt R., Scholten V. (2013), An Ġmproved Fuzzy Preference Programming to Evaluate Entrepreneurship Orientation”, Applied Soft Computing 13, ss. 2749–2758.
Richard, Orlando C., Tim Barnett, Sean Dwyer, and Ken Chadwick, (2004), "Cultural Diversity in Management, Firm Performance, and the Moderating -Role of Entrepreneurial Orientation Dimensions." Academy of Management Journal 47(2), s. 257.
Saraçoğlu, M., Duran, C. ve Taşkın, E. (2010), Girişimcilikte Yaratıcılığın Üç Boyutu: Birey, Süreç ve Ürün, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10(2), 1-14.
Schumpeter, J. A., (1991), The Economies and Sociology of Capitalism, Richard Swedberg (ed.) Princeton University Press, New Jersey,
Sharma P, Chrisman J.J. (1999), Toward a Reconciliation of the Definitional Issues in the Field of Corporate Entrepreneurship Entrepreneurshıp Theory and Practıce, Sayı 23.
Tajeddini, K. (2010), Effect of Customer Orientation and Entrepreneurial Orientation on Innovativeness: Evidence From the Hotel Industry in Switzerland, Tourism Management Tourism Management, Vol 31, 221-231.
Top, S. (2012), Girişimcilik Keşif Süreci. Beta Basım, İstanbul.
Uysal, Ş. (2015), “Performans Yönetimi Sisteminin Tanımı, Tarihçesi, Amaç ve Temel Unsurlarına Genel Bir Bakış”, Electronic Journal of Vocational Colleges, 5(2), s: 32-39.
Yeşil, S., Doğan, İ., Doğan, Ö. (2016), ‘‘Örgüt Kültürünün Girişimcilik Yönelimi ile Örgütsel Performans Üzerindeki Etkisi: Kahramanmaraş İli Tekstil Sektörü Örneği’’, Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi. 14(1), 150-172.
Zahra, Shaker A., Neubaum, Donald O. and El-Hagrassy, Galal M. (2002), Competitive Analysis and New Venture Performance: Understanding the Impact Of Strategic Uncertainty and Venture Origin, Entrepreneurship Theory and Practice, 1-28.
Zehir, S. (2016), Pazar Yönelimi, Öğrenme Yönelimi, Rekabet Stratejileri ve Firma Performansı İlişkisi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Gebze Teknik Üniversitesi, İstanbul
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2022 Mehmet Yiğit Başer, Şule Darıcan (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.