Etnosentrik Eğilimin Hasta-Hekim Yönelimine Etkisi: İstanbul İli Örneği
Anahtar Kelimeler:
Etnosentrizm- hasta-hekim yönelimi- istatistik analizÖz
Toplumun sağlık anlayışı, sağlık okuryazarlığı ve sağlık ile ilgili tutumları başka bir topluma göre farklılık gösterebilmektedir. Sağlık ile ilgili tutumları farklı olan topluluğun diğer topluluğu küçük görmesi etnosentrik düşünme eğiliminin neticesinde oluşmaktadır. Bu tarz kişilerin sağlık sektöründe hekim mi yoksa hasta mı yönelimli olduğu sorunsalı çalışmanın genel motivasyonunu oluşturmuştur. Hasta-hekim ilişkisi karşılıklı destek, saygı ve güven gerektirir. Bu karmaşık, dinamik ilişki kültürel, toplumsal, ekonomik, teknolojik, psikolojik ve etik birçok etmen tarafından etkilenir. Bu çalışmanın amacı, etnosentrik duyguları yüksek kültüre sahip kişiliklerin, hekim-hasta yöneliminde nasıl bir davranış sergilediklerini, aralarında nasıl ve ne yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymaktır. Buradan hareketle, İstanbul’da yaşayan 414 birey için analizler gerçekleştirilmiştir. Korelayon analizi sonucunda, tüketici etnosentrizm skoru hasta-hekim yönelim genel skorunu %19,3 pozitif yönde (artırıcı) etkilemektedir. Regresyon analizi sonucunda, tüketici etnosentrizmi hasta-hekim yönelimi davranışını %29,8 açıklama gücüne sahiptir. Tüketici etnosentrizmi algısı 1 br. arttığında hasta-hekim yönelimi davranışı algısı 0.275 br. artış gösterecektir. Böylece, etnosentrizm odaklı olma hasta-hekim yönelimini olumlu etkilemektedir.
Referanslar
Açıkdilli, G., Ziemnowicz, C. & Bahhouth, V. (2018). Consumer ethnocentrism in Turkey: Ours are better than theirs. Journal of International Consumer Marketing, 30(1), 45-57.
Ahmad, W., Ashraf, H., Talat, A., Khan, A.A., Baig, A.A., Zia, I., Sarfraz, Z., Sajid, H., Tahir, M. & Sadiq, U. (2018). Association of burnout with doctor-patient relationship and common stressors among postgraduate trainees and house officers in Lahore-a cross-sectional study. Peer J 6, 1-20.
Arı, E. S., & Madran, C. (2011). Satın Alma Kararlarında Tüketici Etnosentrizmi ve Menşe Ülke Etkisinin Rolü. Öneri Dergisi, 9(35), 15-33.
Asil, H., & Kaya, İ. (2013). Türk tüketicilerin etnosentrik eğilimlerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 43(1), 113-132.
Balabanis, G. & Siamagka, T. (2017). Inconsistencies in the behavioural effects of consumer ethnocentrism: The role of brand, product category, and country of origin. International Marketing Review, 34(2), 1-41.
Bizumic, B. (2014). Who coined the concept of ethnocentrism? A brief report. Journal of Social and Political Psychology, 2(1), 3-10.
Brown, J. (2004). Patient-centered collaborative practice. Ottawa: Health Canada.
Charlton, C. R., Dearing, K. S., Berry, J. A., & Johnson, M. J. (2008). Nurse practitioners' communication styles and their impact on patient outcomes: An integrated literature review. Journal of the American Academy of Nurse Practitioners, 20(7), 382-388.
Carpenter, J. M., Moore, M., Alexander, N., & Doherty, A. M. (2013). Consumer demographics, ethnocentrism, cultural values, and acculturation to the global consumer culture: A retail perspective. Journal of Marketing Management, 29(3-4), 271-291.
Cleveland, M., Laroche, M., & Papadopoulos, N. (2009). Cosmopolitanism, consumer ethnocentrism, and materialism: An eight-country study of antecedents and outcomes. Journal of International Marketing, 17(1), 116-146.
Çakar, H. (2016). Tüketicilerin Etnosentrik Eğilimlerine Göre Yabancı Marka İsimli Ürünlere Karşı Tutumların İncelenmesi, yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Aksaray üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Çilingir, Z. (2014). Tüketici Etnik Kökenciliği Eğilimi Ölçeği (Cetscale) İstanbul ili tüketicileri üzerine bir pilot araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 7(13), 209-232.
Dünya Hekimler Birliği Tıp Etiği Elkitabı (2006). Ankara: TTB Yayınları.
El Banna, A., Papadopoulos, N., Murphy, S. A., Rod, M., & Rojas-Méndez, J. I. (2018). Ethnic identity, consumer ethnocentrism, and purchase intentions among bi-cultural ethnic consumers: “Divided loyalties” or “dual allegiance”?, Journal of Business Research, 82, 310-319.
Gordon, C., Phillips, M. & Beresin, E.V. (2010). The Doctor–Patient Relationship. In: Stern TA, Fricchione GL, Rosenbaum JF, eds. Massachusetts General Hospital handbook of general hospital psychiatry. Philadelphia: Saunders/Elsevier.
Gökçe, A. (2019). Tüketici Etnosentrizmi ve Döviz Yatırım Tercihleri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Krupat, E., Hiam, C. M., Fleming, M. Z., & Freeman, P. (1999). Patient-centredness and its correlates among first year medical students. Int J Psychiatry Med, 29(3), 347-356.
Krupat, E., Rosenkranz, S.L., Yeager, C.M., Barnard, K., Putnam, S.M. & Inui, T.S. (2000). The practice orientations of physicians and patients: the effect of doctor–patient congruence on satisfaction. Patient Education and Counseling 39(1), 49-59.
LeVine, R. A., & Campell, D. T. (1972). Ethncentrizm: Theories of Conflict, Ethnic Attitudes and Group Behavior. New York: John Wiley and Sons.
Mead, N., Bower, P., Hann, M. (2002). The impact of general practitioners’ patient-centredness on patients’ post-consultation satisfaction and enablement. Social Science & Medicine 55(2), 283-299.
Mutlu, M., Çeviker, A., & Çirkin, Z. (2011). Tüketici Etnosentrizmi ve Yabancı Ürün Satın Alma Niyeti: Türkiye ve Suriye Üzerine Karşılaştırmalı Analiz. Sosyoekonomi Dergisi, 1, 52-74.
Nguyen, A. M. T. D. & Benet-Martínez, V. (2013). Biculturalism and adjustment: A meta-analysis. Journal of Cross-Cultural Psychology, 44(1), 122-159.
Othman, M. N., Ong, F. S. & Wong, H. W. (2008). Demographic and Lifestyle Profiles of Ethnocentric and Non-Ethnocentric Urban Malaysian Consumers. Asian Journal of Business and Accounting, 1(1), 5-26.
Önal, Ö., Tamam, İ., & Eroğlu, H. N. (2020). Bir Tıp Fakültesi 4-5-6.sınıf öğrencilerinin hasta-hekim ilişkisinde hasta merkezliliğe yönelik tutumları. SDÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 27(2), 200-208.
Özbek, M. F. (2004). Geleneksel Toplumlar ve Güven Bağlamında Etnosentrik Eğilim İlişkisi. Akademik Bakış Dergisi(3), 1-8.
Özdemir, S., & Edirne, T. (2018). Hasta-Hekim Yönelim Ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanması. Tıp Eğitimi Dünyası, 17(51), 21-32.
Parts, O. & Vida, I. (2013). The effects of cosmopolitanism on consumer ethnocentrism, product quality, purchase intentions and foreign product purchase behavior. American International Journal of Contemporary Research, 3(11), 144-155.
Pereira C.M.A.S., Amaral C.F.S., Ribeiro, M.M.F., Paro, H.B.M.S., Pinto, R.M.C., Reis, L.E.T., Silva, C.H.M. & Krupat, E. (2013). Cross-cultural validation of the Patient-Practitioner Orientation Scale (PPOS) Patient Education and Counseling, 91(1), 37-43.
Rathert, C., Wyrwich, M.D. & Boren, S.A. (2013). Patient-centered care and outcomes: a systematic review of the literature. Medical Care Research and Review: MCRR 70(4),351-379.
Robinson, J.H., Callister, L.C., Berry, J.A. & Dearing, K.A. (2008). Patient-centered care and adherence: definitions and applications to improve outcomes. Journal of the American Academy of Nurse Practitioners 20(12), 600-607.
Sart G., Sezgin, F. H. & Demir, N. (2018). Mobbingin mesleki tükenmişlik algısı üzerine etkileri:kadın akademisyenler örneği. Beykoz Akademi Dergisi, 6(1), 118-135.
Sart, G. (2020). Bireysel girişimcilik eğilimi ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Journal of Applied Economic and Finance Studies, 1(5), 58-72.
Sezgin, F. H. & Kınay, B. (2010). A dynamic factor model for evaluation of financial crises in turkey. Bulletin De la Societe des Sciences Medicales, No: 1/10, 109-117.
Sezgin, F. H. (2016). Bayesci faktör analizi ve maslach tükenmişlik envanteri uygulaması. International Conference on Scientific Cooperation for the Future in the Social Sciences (USAK) Bildiriler Kitabı, 1283-1296.
Shoham, A., Segev, S., & Gavish, Y. (2017). The effect of acculturation and ethnic identification on consumer disidentification and consumption: An investigation of U.S. Hispanics. Journal of Consumer Behaviour, 16(5), 403-412.
Shergill, G. S., Rosmala, Y. & Parsons, A. G. (2010). Young New Zealand shoppers brand perceptions and ethnocentricity, International Journal of Retail and Distribution Management, 38, 613-624.
Shankarmahesh, M. N. (2006). Consumer ethnocentrism: An integrative review of its antecedents and consequences. International Marketing Review, 23(2), 146-172.
Shimp, T. A., & Sharma, S. (1987). Consumer Ethnocentrism: Construction and Validation of the Cetscale. Journal of Marketing Research, 24(3), 280-289.
Shaw, W.S., Woiszwillo, M. J. & Krupat, E. (2012). Further validation of the Patient-Practitioner Orientation Scale (PPOS) from recorded visits for back pain. Patient Education and Counseling 89(2):288-291.
Sharma, S., Shimp, T. & Shin, J. (1995). Consumer ethnocentrism: a test of antecedents and moderators, Journal of the Academy of Marketing Science, 23, 26-37.
Shergill, G. S., Rosmala, Y. & Parsons, A. G. (2010). Young New Zealand shoppers brand perceptions and ethnocentricity, International Journal of Retail and Distribution Management, 38, 613-624.
Shimp, T. A., & Sharma, S. (1987). Consumer Ethnocentrism: Construction and Validation of the Cetscale. Journal of Marketing Research, 24(3), 280-289.
Stewart, M. (2001). Towards a global definition of patient-centered care. Br Med J, 5(1), 322-444.
Stewart, M., Brown, B. J., Weston, W. W., McWhinney, I., McWilliam, C. L., & Freeman, T. R. (2003). Patient-centered medicine: transforming the clinical method. Oxon: Radcliffe Medical Press.
Şahin, G., & Artıran, F. (2014). Hasta Merkezli Bakım-Ortak Karar Alma Süreci ve Kalite. Türkiye Klinikleri Dergisi, 38-43.
WHO. (2021). https://www.who.int/about/who-we-are/constitution, (Erişim Tarihi:11.10.2021).
Yarangümelioğlu, D. (2014). Marka Bağlılığı ve Etnosentrizm Çerçevesinde Tüketici Satın Alma Davranışları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(39), 91-110.
Zandbelt, L. C., Smets, E. M., Oort, F. J., Godfried, M. H., & Haes, H. C. (2007). Medical specialists' patient-centered communication and patient-reported outcomes. Med Care, 45(4), 330-339.
Zeugner-Roth, K. P., Žabkar, V., & Diamantopoulos, A. (2015). Consumer ethnocentrism, national identity, and consumer cosmopolitanism as drivers of consumer behavior: A social identity theory perspective. Journal of International Marketing, 23(2), 25-54.
Zolfagharian, M., & Sun, Q. (2010). Country of origin, ethnocentrism and bicultural consumers: The case of Mexican Americans. Journal of Consumer Marketing, 27(4), 345-357.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2021 Nursel Aydıntuğ Myrvang, Rabia Enginyurt Sancak, Mustafa Mete (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.