Uluslararası Uygulamalı Ekonomi ve Finans Çalışmaları Dergisi
Tarım Sektörü Mükelleflerinin Vergi Algı Düzeylerinin Tespiti: Finike İlçesi Örneği
Bu çalışmanın temel amacı, Antalya’nın Finike ilçesinde tarımsal faaliyetlerde bulunan çiftçilerin vergi algı düzeylerinin demografik özelliklerine göre değişip değişmediğini belirlemektir. Araştırmada betimsel bir çalışma olan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma verileri nicel yöntemlerinden anket yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Nicel verilerin elde edilmesinde kullandığımız ölçek, Sarı (2016) tarafından geliştirilmiş ve uygulanmış ölçek ile Taytak (2010) tarafından geliştirilmiş ve uygulanmış ölçek sorularından yararlanılarak elde edilmiştir. 270 üreticiyle gerçekleştirilen anket uygulamasıyla elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiş, parametrik olmayan istatistiksel testler ve betimleyici yöntemlerle yorumlanmıştır. Elde edilen bulgulara göre çiftçilerin vergi algı düzeylerinin genel anlamda orta düzeyde olduğu (ort= 3,30) görülmüştür. Ayrıca çiftçilerin vergi algı düzeyleri cinsiyet, yaş ve gelir seviyesi değişkenlerinde anlamlı farklılık gösterirken, medeni durum ve eğitim seviyesi değişkenlerinde anlamlı bir farklılık tespit edilememiştir. Bu doğrultuda, çiftçilerin vergi algı düzeylerinin artırılmasına yönelik eğitim politikalarının yaygınlaştırılması, kayıt dışılıkla mücadele mekanizmalarının güçlendirilmesi ve destekleme politikalarıyla vergi sisteminin entegrasyonunun sağlanması önerilmektedir.
Telif Hakkı (c) 2025 Tuğba Nazlı, Mustafa Taytak (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Çevre Muhasebesi, Yeşil Muhasebe ve Karbon Muhasebesi Kavramları Hakkında Yazılan Makalelerin Bibliyometrik Analizi
İnsanoğlu doğası gereği yaşamını sürdürebilmek için bulunduğu ortamdan üretmiş ve yaşamını devam ettirebilmek adına çevresinde alternatifler aradığı literatürde belirtilmiştir. Bilim, teknoloji ve sanayiinin de gelişmesiyle üretimin hızla ilerlemesi birçok çevresel sorunlara neden olduğu görülmüştür. İşletmeler piyasalarda rekabet ve sürdürülebilirlik adına, uluslararası rekabet düzeyinde tutunabilmeleri için çevresel kaynak tüketimine ilişkin mali tablolara ihtiyaç duymaktadır. Finansal bilgilerinin uluslararası uygunluğu bakımından sunulabilmesi için çevre muhasebesi uygulamaları işletmeler için önem arz etmektedir. Çevre muhasebesi kavramının giderek yaygınlaşmasıyla birlikte, işletmelerin çevresel sorunları mali tablolarda kayıt altına alırken yeşil muhasebe ve karbon muhasebesinden de yararlandıkları görülmüştür. Dolayısıyla işletmelerin çevresel sorunlar için muhasebe alanında kullanmış oldukları bu üç kavram işletmelerin kurumsal sorumluluk, sürdürülebilirlik ve mali tablolarının açıklamasında önemli bir faktör olarak yer almaktadır. Bu çalışmada çevre muhasebesi, yeşil muhasebe ve karbon muhasebesi kavramsal olarak açıklanarak, Türk literatüründe bu kavramlarla ilgili muhasebe alanında yazılan makalelerin bibliyometrik analizi yapılmıştır.
Telif Hakkı (c) 2022 Ali Altınbay, Hülya Durak (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Ekonomik Büyüme ve Çevre Vergi Gelirlerinin Karbon Dioksit Emisyonu Üzerindeki Etkisi: AB Ülkeleri Örneği
Çalışmada Westerlund ve Edgerton (2007) eşbütünleşme, panel FMOLS ve Dumitrescu Hurlin (2012) nedensellik testleri kullanılarak Avrupa Birliği ülkelerinde çevresel vergi gelirleri ile ekonomik büyümenin CO2 emisyonu üzerindeki etkisi incelenmektedir. Eşbütünleşme analizi, değişkenler arasında uzun dönemde anlamlı bir ilişki olduğunu, eşbütünleşme katsayıları ise ekonomik büyümenin CO2 emisyonlarını artırdığını, ancak çevre vergi gelirleri ile CO2 emisyonu arasında anlamlı bir ilişki olmadığını göstermektedir. Diğer yandan nedensellik analizi çevre vergi gelirleri ile CO2 emisyonu, ekonomik büyüme ile çevre vergi gelirleri arasında çift yönlü nedensellik, CO2 emisyonlarından ekonomik büyümeye doğru ise tek yönlü nedensellik olduğunu göstermektedir.
Telif Hakkı (c) 2022 Mehmet Hilmi Özkaya (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Kariyer Uyum Yeteneği, İşgören Performansı ve Algılanan Örgütsel Desteğin Demografik Faktörler Açısından Değerlendirilmesi: İmalat Sektörü Örneği
Günümüzde bireylerin kariyer sürecindeki başarısı kariyer uyum yeteneği olarak şekillenmeye başlamıştır. Bireylerin yaşamları boyunca yaşanan değişimlere ayak uydurabilmeleri için kariyer sürecinde kariyer uyum yeteneği önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışanların sergilemiş olduğu performans düzeyleri işletmelerin başarısını artırdığı gibi kariyer uyum yeteneği yüksek olan bireyler daha etkili performansı sergilemektedir. İşgörenler tarafından ortaya koyulan performans ve çabaların işletme tarafından algılanması ve değer görmesi çalışanlar için büyük önem taşımaktadır. Değer gördüğünü hisseden işgörenler, daha etkin performans göstererek örgüte bağlılığı artmaktadır. Bu araştırmanın amacı, imalat sektöründe çalışan kişilerin kariyer uyum yeteneği, işgören performansı ve algılanan örgütsel desteğin ne düzeyde olduğunu belirlemektir. Araştırma, İstanbul ilinde İmalat sektöründe görev alan 404 personel ile gerçekleştirilmiştir. Tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak gerçekleşen anketin güvenirlik katsayısı Cronbach-alfa değeri 0.908 olarak elde edilmiştir. Cinsiyet, eğitim durumu, çalıştığı birim, çalışma süresi, mesleki deneyim, yaş grupları, medeni durum, aylık gelir ve gelir yeterliliği açısından bazı boyutlar için anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Diğer yandan, Kariyer uyum yeteneği ile işgören performansı %43.0 (r=0,430, p=0,000) pozitif yönde (artırıcı) ilişkilidir. Kariyer uyum yeteneği ile algılanan örgütsel destek %32,6 (r=0,326, p=0,000) pozitif yönde (artırıcı) ilişkilidir. Algılanan örgütsel destek ile işgören performansı %24,8 (r=0,248, p=0,000) pozitif yönde (artırıcı) ilişkilidir.
Telif Hakkı (c) 2022 Görkem Mucuk, Şule Darıcan (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Satın Alma Gücü Paritesi Teorisinin Geçerliliği: Seçilmiş OECD Ülkeleri için Bir Uygulama
Reel efektif döviz kurları, iktisadi etkinlikleri etkileyen önemli indikatörlerden biridir. Döviz kurunun saptanmasında ve kur içerisindeki hareketlerin analiz edilmesinde valör atfeden satın alma gücü paritesi, enternasyonel karşılaştırmalarda önemli bir rol oynamaktadır. Satın alma gücü paritesi ile birlikte döviz kurunun, yurtiçi ve yurtdışı enflasyon değerleri bağıntısındaki fark doğrultusunda saptanması sağlanmakla beraber enternasyonel alandaki fiyat farklılıkları dengelenerek en elverişli döviz kuru düzeyi tespit edilmeye çalışılmaktadır. Satın alma gücü parite hipotezi, reel efektif döviz kurunun uzun vade de sabit gerçekleştiği hipotezine dayanmaktadır. Gerçekleştirilen bu çalışmada, seçilmiş OECD ülkeleri içinden 10 ülke (Avusturya, Avustralya, Belçika, Kanada, İsviçre, Almanya, Danimarka, Fransa, İngiltere ve japonya) örneklem olarak ele alınmıştır. Analizler, 2000-2021 dönemine yönelik yıllık veriler için gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacı, seçilmiş OECD ülkelerine yönelik satın alma gücü parite teorisinin geçerliliğini eşbütünleşme ile analiz etmektir. Bu anlamda, reel efektif döviz kurlarının incelenebilmesi için, serinin genel ve bireysel bazda durağanlığının analiz edilmesine imkan tanıyan panel birim kök testleri, ülke grupları araştırmalarında yoğun olarak kullanılmakta olup, söz konusu ülkelerin reel döviz kurları durağanlığı yatay kesit bağımlılığı göz önünde bulunudurularak analiz edilmiştir. Konstrüksiyonel kırılma olduğu hâlde konstrüksiyonel kırılmalara yer vermeyen testler, yanlış biçimde, birim kök olduğu yönünde sapmalı sonuçlar verebilmektedir. Bu eksikliği giderebilmek adına yatay kesitler arasındaki bağımlılığı ve serilerdeki çoklu yapısal kırılmaları göz önünde bulunduran Carrion-i-Silvestre vd. (2005) tarafından PANKPSS birim kök testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular ışığında, seçilmiş OECD ülkeleri adına SAGP teorisinin geçerli olmadığı ve nominal kurun fiyat farklılıklarını ortadan kaldıracak şekilde gerçekleşmediği bulgusuna erişilmiştir.
Telif Hakkı (c) 2022 Özlem Karaoğlu (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Mavi Ekonomi Perspektifinde Kıyı Turizmi Destinasyonlarının Rekabetçi Performansı: TOPSIS Analizi
Bu çalışma, mavi ekonomi yaklaşımı perspektifinde Türkiye’de kıyı turizminin yoğunlaştığı destinasyonların sürdürülebilir rekabetçi performansını, çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan TOPSIS ile karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, kıyı turizminin ekonomik altyapısını temsil eden konaklama işletmesi sayısı ile çevresel kalite ve sürdürülebilir kıyı yönetimini yansıtan mavi bayraklı plaj sayısı karar kriterleri olarak belirlenmiştir. Bu çerçevede, Antalya, yoğun turizm faaliyetlerine rağmen çevresel kaliteyi koruyabilen destinasyon profiliyle ideal çözüme en yakın destinasyon olarak öne çıkarken; Muğla, turizm faaliyetlerinin destinasyon geneline daha dengeli yayılması sebebiyle ikinci sırada yer almıştır. Sırasıyla İzmir, Aydın ve Mersin ise turizm altyapısı ve çevresel göstergelerin destinasyon ölçeğinde sınırlı düzeyde temsil edilmesi nedeniyle göreli olarak düşük performans göstermiştir. Bu durum, Türkiye’de kıyı destinasyonları arasında gözlenen performans farklılıklarının, altyapı kapasitesi ve çevresel kaliteyi birlikte yansıtan göstergeler üzerinden daha görünür hale geldiğini ortaya koymaktadır.
Telif Hakkı (c) 2025 Betül Garda (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Dijitalleşmenin Vergi Denetimi Üzerindeki Etkileri: Muhasebe Meslek Mensupları Üzerine Bir Araştırma
Dijitalleşmenin vergi denetimi üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlayan bu çalışmada, verginin ödenmesinde mükelleflere yol gösteren ve dijital uygulamaları kullanan 210 Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olarak hizmet sunan meslek mensuplarının görüşlerinden yararlanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular SPSS programı kapsamında T testi ve Anova testi ile analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre katılımcıların genel olarak dijital denetimden bekledikleri fayda, dijital veri güvenliğine uyumları ve denetçinin sorumluluğuna yönelik algılarının oldukça yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Katılımcılar dijitalleşme ile veri toplama işleminin kolaylaştığını ve dijital verilerin artması sonucu denetçinin rollerinde değişim ve teknoloji konusunda gelişimlerini zorunlu kıldığını düşünmektedirler.
Telif Hakkı (c) 2025 Celaleddin İbiş, Mustafa Taytak (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Kamu Zararı: Kavramsal Çerçeve, Unsurları, Tespit–Tahsil Süreci, Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri
Kamu hizmetlerinin yürütülmesinde kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımı esastır. Ancak uygulamada, çeşitli nedenlerle kamu kaynaklarında artışa engel olunması veya eksilme meydana gelmesi durumları ortaya çıkmaktadır. Bu durum kamu zararı olarak tanımlanır ve kamu görevlilerinin sorumluluğu gündeme gelir. Bu çalışmada kamu zararı kavramı, hukuki temeli, tespit ve tahsil süreçleri ile bu süreçlerde karşılaşılan sorunlar ve bunlara ilişkin çözüm önerileri incelenmektedir.
Telif Hakkı (c) 2025 Ahmet Tekin, Selim Gündoğdu (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Benzer Olaylarda Bölge İdare Mahkemelerince Verilen Kesin Nitelikteki Kararlar Arasındaki Aykırılıkların Giderilmesi Müessesesi
İdari yargı alanında bölge idare mahkemelerinin faaliyete geçmesiyle birlikte çok ciddi bir yapı/sistem değişikliği gerçekleşmiş ve istinaf genel kanun yolu haline gelmiştir. Bu dönüşümle birlikte ortaya çıkması beklenen en önemli sorun (halihazırda mevcut olan ve derinleşmesi beklenen) içtihat farklılıklarıdır. Bölge idare mahkemelerinin farklı dairelerinin kesin nitelikteki kararları arasında uygulama ve içtihat birliğinin sağlanarak bahsi geçen sorunun çözülmesi amacıyla getirilen aykırılığın giderilmesi müessesesinin bütün unsurlarıyla ortaya konulmasını amaçlayan bu çalışmada öncelikle istinafa ilişkin açıklamalara yer verilerek konuya ilişkin mevzuat detaylı bir biçimde ele alınmıştır. Daha sonra mekanizmanın unsurları ve işleyişi açıklanmak suretiyle Danıştay’ın ilgili kurulları tarafından verilen kararların hukuki niteliği ve bağlayıcılığı tartışılmıştır. Son olarak da, Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yer alan kanun yararına bozma yoluna ilişkin düzenlemelerden hareketle İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda değişklik yapılması yolunda bir öneri getirilmiştir.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Olabilmenin Eğitim Şartına İlişkin Bir Araştırma
Bu Muhasebe meslek olarak 3568 sayılı yasanın 13.06.1989 tarihinde yürürlüğe girmesi ile yasal dayanağa kavuşmuştur. Bu yasanın “Genel Hükümler” başlığını taşıyan birinci bölümünde mesleki unvanlar belirtilmiş ve bu unvanlara sahip olabilmenin “genel” ve “özel” şartları ortaya konulmuştur. 26.07.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5786 sayılı Yasa ile 3568 sayılı Yasa’da köklü değişikliklere gidilirken, mesleki unvanlara sahip olabilmenin şartlarında da değişiklikler yapılmıştır. Yapılan bu düzenlemeler ile yasada belirtilen pek çok lisans programı mezununa ve hatta diğer öğretim programlarından mezun olup, yasada belirtilen programlarda lisansüstü seviyesinde mezuniyet şartını sağlayan kişilere de SMMM olma hakkı tanınmıştır. Bu araştırmada, muhasebe mesleğinin icra edebilmesi için gereken temel bilgilerin verildiği bu nedenle lisans düzeyinde eğitim veren ve mezunlarına SMMM olma hakkı tanınan programların müfredatlarında yer alması gerektiğini düşündüğümüz “Genel Muhasebe” dersinin “Hukuk” ve “Uluslararası İlişkiler” programlarının müfredatlarında yer alıp almadığı incelenmiş ve elde edilen bulgular doğrultusunda bu program mezunlarına verilen SMMM olma hakkı değerlendirilmiştir.
Telif Hakkı (c) 2025 Osman Can Türk, Ünal Arslan, Metin Kılıç (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Çevresel Güvenlik Bağlamında Rusya-Ukrayna Savaşı Sonrası Avrupa Birliği’nin Sürdürülebilir Enerji Politikaları
Bu makale, Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında Avrupa Birliği’nin (AB) enerji politikalarında yaşanan dönüşümü çevresel güvenlik bağlamında ele almaktadır. Uzun yıllar boyunca Rusya’dan ithal edilen fosil yakıtlara bağımlı bir enerji yapısına sahip olan AB, 2022 yılında savaşın patlak vermesiyle birlikte ciddi bir enerji arz krizine sürüklenmiştir. Bu kriz, yalnızca enerji güvenliği açısından değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirlik ve stratejik bağımsızlık hedefleri açısından da bir dönüm noktası olmuştur. Makale, REPowerEU ve Avrupa Yeşil Mutabakatı gibi stratejik politika çerçevelerinin nasıl devreye alındığını, bu politikaların fosil yakıtlardan uzaklaşma, yenilenebilir enerjiye geçiş ve 2050 karbon nötr hedeflerine ulaşma konularındaki rollerini incelemektedir. Ayrıca, enerji diplomasisi alanındaki dönüşüm ve AB’nin dış politika vizyonunda enerji meselesinin nasıl yeniden konumlandığı analiz edilmektedir. Çevresel güvenlik teorisi ekseninde yürütülen bu çalışmada, AB’nin enerji politikalarının yalnızca ekonomik ve politik değil, aynı zamanda ekolojik etkileri de çok boyutlu olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, savaşın AB’yi sürdürülebilir enerji yönetimi konusunda yapısal bir dönüşüme zorladığı ve çevresel güvenliği dış politikanın merkezine yerleştirdiği savunulmaktadır.
Telif Hakkı (c) 2025 Mine Cebeci Alsaleh, Arzu Kihtir (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Reklamlarda Mizah Çekiciliğinin Kullanımı: Turkcell Özelinde Bir İnceleme
Modern reklamcılık uygulamalarında çekicilik türlerinin kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Reklam çekicilikleri; hedef kitlelerin dikkatini reklama yöneltmek, ilgi uyandırmak, istek oluşturmak ve satın almaya teşvik etmek gibi amaçlar ekseninde kullanılmaktadır. Özellikle de ikna edici stratejiyle tasarlanan reklam mesajlarında, marka hedefleri doğrultusunda rasyonel veya duygusal çekiciliklere yer verilmektedir. Duygusal çekicilik türlerinden birisini oluşturan mizah çekiciliği ise bireylerin reklamı izlerken eğlenmelerini sağlayarak, olumlu bir algı ve kalıcılık yaratmaktadır. Mizahın olumlu bir etki yaratması için reklam mesajlarında doğru kullanımı önem arz etmektedir. Alanyazında mizah çekiciliğinin reklamlardaki kullanımına ilişkin farklı görüşler bulunsa da uygun seviyelerde kullanılmış ve dikkatli bir şekilde hazırlanmış mizahın başarılı olma ihtimali oldukça yüksektir. Öyle ki günümüz kitle kültüründe bireylerin eğlenceli içerikleri daha çok beğenme ve izleme eğilimleri, reklamcıların ilgisini mizah çekiciliklerine yönlendirmiştir. Mevcut çalışma, reklamlardaki mizah çekiciliği kullanımını göstergeler üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel bir araştırma yönteminin benimsenmiş olduğu çalışmada, hizmet sektörünün öne çıkan markalarından biri olan Turkcell’in yakın bir zamanda yayınlanan reklam filmi, göstergelim yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda; reklam içeriğinde güldürü öğelerine yoğun bir şekilde yer verildiği tespit edilmekle birlikte, ülkemizin sevilen komedyenlerinden birinin reklam filminde oynatılması yoluyla da reklamın mizah etkisinin kuvvetlendirildiği ve markanın mizahı başarılı bir şekilde kullandığı sonucuna ulaşılmıştır.
Telif Hakkı (c) 2025 Sayinur Şakı, Özlem Sezer (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Elektronik Ticaretin Seçili OECD Ülkelerinde ve Türkiye’de Vergilendirilmesi
Elektronik ticaret, ülkelerin coğrafi sınırlarını ortadan kaldırmıştır. Bununla birlikte, elektronik ticaretin mükellefinin kim olduğu, verginin nerede doğduğu gibi sorularda ortaya çıkmaktadır. Elektronik ticaretin hangi ülke tarafından nasıl vergilendirileceği konusunda karışıklıklar ortaya çıkabilmektedir. Bu durum karşısında ülkeler sadece kendi iç mevzuatlarında değil uluslararası alanda da gerekli çalışmalara yer vermektedir. OECD, elektronik ticaretin vergilendirilmesi konusunda dikkat edilmesi gereken temel ilkeler arasında; verimlilik, esneklik, kesinlik, basitlik, etkinlik ve adaleti kabul etmiştir. Aynı zamanda uluslararası alanda gerçekleşen elektronik ticaretten çifte vergileme oluşumunu engellemek için ikamet veya kaynak ilkesi gereğince vergileme işleminin gerçekleştirilmesi gerektiği önerilerinde bulunmuştur. Dünya pazarında büyük yere sahip olan Çin, elektronik ticaretin vergilendirilmesine sıcak bakmamakta aksine elektronik ticaret taraflarını serbest bırakmaktadır. Türkiye’de ise elektronik ticaretten diğer ülkelerin iki katında vergi oranı uygulanmaktadır. Bu çalışmada, elektronik ticaretin vergilendirilmesi konusunda OECD ülkeleri ile Türkiye arasında çeşitli kriterler üzerinden karşılaştırmalar yapılmıştır. Elektronik ticaretin vergilendirilmesinde geçmişte yapılan düzenlemelerden ders çıkartılarak daha etkin ve verimli bir çalışmanın ortaya konulması elektronik ticareti daha ileriye taşıyabilir. Elektronik ticaretin vergilendirilmesine dair yapılan çalışmaların ileriye dönük ve sağlam alt yapılı düzenlemelere dayalı olarak gerçekleştirilmesi yararlı olacaktır.
Telif Hakkı (c) 2024 Zeynep Taş, Ömer Faruk Öztürk (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Endüstri devrimleri, çalışma hayatını ve işin anlamını derinden etkileyerek geçmişten günümüze sürekli bir değişim ve dönüşüm yaratmıştır. Günümüzde de, bu devrimler kaçınılmazdır ve işin anlamını sürekli olarak değişmektedir. Çalışma hayatının en önemli belirleyicileri, 1800'lerden bu yana değişen ekonomik politikalar, siyasi olaylar ve endüstriyel devrimlerdir. İngiltere'deki 1800'lü yıllardaki Sanayi Devrimi, işin anlamında önemli değişiklikler getirmiştir. O zamandan beri dört büyük devrim daha yaşanmış ve her devrimde mekanizasyon, küreselleşme, dijitalleşme ve esnekliğin etkileri önemli ölçüde hissedilmiştir. İlk üç sanayi devrimi üretimde mekanizasyonu, elektrik kullanımını ve internet bağlantısını kolaylaştırmıştır. Ancak 1970'lerden itibaren, neoliberal politikaların ekonomilerde hakim olmasıyla birlikte serbest piyasa sistemiyle rekabet artmış ve müşteri talepleri daha karmaşık hale gelmiştir. Şirketler, bu rekabet ortamında hayatta kalabilmek için esnekliğe ve hıza ihtiyaç duymuş ve bunu tüm nesnelerin internet üzerinden etkileşimde olduğu "nesnelerin interneti" kavramıyla sağlamışlardır. Dahası, günümüzde küresel olarak siber sistemlerin ve analitiğin hakim olduğu Endüstri 4.0'a geçiş yapılmıştır. Endüstri 4.0, otomasyon, veri analitiği ve yapay zeka gibi teknolojilerin birleşimiyle üretim süreçlerinde önemli değişikliklere neden olurken, bu değişimlerin sosyal bilimlere etkisi de giderek artmaktadır. Bu etkilerin sosyal bilimler açısından incelenmesi, toplumun bu teknolojik gelişmelere nasıl tepki verdiğini anlamak ve stratejik olarak bu değişimlere nasıl adapte olunacağını belirlemede önemli bir rol oynamaktadır. Genel olarak, Endüstri 4.0, çalışma ve işi yönetme şekillerinde değişikliklere yol açacak ve işgücünün becerilerinin artırılmasını gerektirecektir. Beklenen bu etkilerden dolayı Endüstri 4.0’ın gelecekte istihdama olan etkileri şimdiden incelenmesi gereken bir konudur. Bu çalışmada ise bu çerçeve ile, Endüstri 4.0’ın istihdam üzerindeki olumlu ve olumsuz olası etkileri incelenecektir.
Telif Hakkı (c) 2024 Armağan Türk, Emrullah Tekin (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Marka Topluluğu Olarak Taraftar Gruplarının Spor Kulübü İmajı Üzerindeki Rolü: Beşiktaş JK ve Çarşı Grubu Üzerine Bir İnceleme
Çarşı Grubu, Beşiktaş taraftarlarından oluşan toplumsal olaylar başta olmak üzere çeşitli konularda faaliyet gösteren bir taraftar grubudur ve bu çalışmada bir marka topluluğu olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, Çarşı Grubu'nun Türkiye'de köklü kültüre sahip önemli bir spor kulübü olarak kabul edilen Beşiktaş’ın marka imajına olan etkisini incelemektir. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda 604 kişiden çevrimiçi olarak veri toplanmış ve bu veriler SPSS istatistik programında analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, Beşiktaş'ın marka topluluğu olan Çarşı Grubu’nun faaliyetlerinin, Beşiktaş’ın marka imajını olumlu yönde etkilediği ve olumlu şekilde imaja katkı sunduğunu göstermektedir. Çarşı Grubu, Beşiktaş JK için sadece tribünde destekleyen bir taraftar grubu değil bir marka topluluğu olarak Beşiktaş’ın kimliğinin bir parçası olarak kabul edilmektedir. Bu durum spor kulübü markalarının etrafında oluşturulan toplulukların marka yönetiminde öne çıkan bir unsur olduğunu göstermektedir. Spor kulüpleri tarafından markalaşmış taraftar topluluklarının desteklenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Telif Hakkı (c) 2024 İsmail Arı, Erhan Summak (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Ekonomik Büyüme, Cari Açık ve Savunma Harcamaları Arasındaki İlişkinin Seçili Ülkeler Açısından Analizi
Kalkınma için savunmanın güçlü olması önemlidir. Bu bakımdan bir ülkenin savunma harcamasına ayıracağı miktar ekonomik güç ile doğru orantılı olmaktadır. Ancak savunma harcamalarına yapmış olduğu harcamaların ekonomi üzerindeki etkisi tartışma konusudur. Çalışmada; savunma harcamaları, cari açık ve ekonomik büyümenin kavramsal çerçevesi ve konu ile ilgili literatür incelemesine yer verilecek, ardından ABD, Çin, Hindistan, Japonya, İsrail ve Türkiye’nin 2000-2020 yılları arasındaki savunma harcamalarının, ekonomik büyüme ve cari açık üzerinde etkisi konusunda panel veri analizi yapılacaktır.
Telif Hakkı (c) 2024 Melih Çildir (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Girişimci Sayısının Ekonomik Büyümeye Etkisi: TR41 ve TR42 Bölgeleri Örneği
Ülkelerin gelişmişlik düzeyi üzerinde yenilikçi fikirlerin hayata geçebilme potansiyeli önemli rol oynar. Birçok yenilik fikri, düşünce aşamasında ortadan kaybolurken sadece uygulama fırsatı bulan fikirler ile yeni ürünler üretilebilir. Burada üretim faktörlerini bir araya getiren ve riski üstlenerek girişimi/işletmeyi kuran girişimci kilit bir rol oynar. Girişim sayısı, bir ülkede çalışabilecek yaştaki işgücü için istihdam kapasitesini oluşturur. Ülkelerdeki istahdam ve kapasite artışı, ekonomik büyümeyi artış yönünde tetikler. Bu çalışmada girişim sayısı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. TR41 ve TR42 bölgelerine ait 2018-2022 dönem verisi, panel veri yöntemiyle analiz edilmiştir. Ampirik analizlerde girişim sayısı ile ekonomik büyüme arasında pozitif bir ilişki olduğu, ayrıca işsiz sayısı ile ekonomik büyüme arasında da pozitif yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir.
Telif Hakkı (c) 2024 Ahmet Kamacı, Mehmet Apan (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Vergi Yargısı İş Yükünün Etkinlik Bağlamında Değerlendirilmesi
Vergi hukukunda adaletin korunması ve hukuki güvencenin sağlanması için, bir etkin vergi yargısının önemli olduğu açıktır. Bu yargı, idarenin eylemlerini yargısal bir denetime tabi tutar. Yargılamaların adil, hakkaniyete uygun ve makul bir süre içinde gerçekleştirilmesi, mutlak bir etkinliği temin eder. Ancak, yargısal hizmetlere olan talep ve diğer faktörler iş yükünü artırarak yargının verimini azaltabilir, bu da uyuşmazlıkların hızlı bir şekilde çözülmesini engeller. Vergi yargısının iş yükü, çeşitli nedenlerle artış gösterebilmekte ve bu artış, yargının etkinliğini olumsuz yönde etkileyebilmektedir.
Telif Hakkı (c) 2024 Ahmet Tekin, Kenan Abacı (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Bireysel Girişimcilik Eğilimi Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Girişimcilik, farklılaşarak bütünleşen dünyada, ülkelerin ekonomilerini büyütme ve geliştirme üzerinde itici bir güçtür. Dünya ekonomisinde önemli bir yere sahip olan girişimcilik faaliyetleri ülkemiz için de büyük bir önem taşımaktadır. Bu durum girişimcilik ile ilgili konular üzerinde durulmasını ve bilimsel olarak araştırılmasını önemli hale getirmiştir. Bu araştırmanın amacı, bireylerin girişimcilik eğilimlerinin belirlenmesine yönelik “bireysel girişimcilik eğilimi ölçeği (BGEÖ)” geliştirmektir. Bu süreçte ilk olarak madde havuzu oluşturulmuştur. Uzman görüşlerine sunulan maddelerin kapsam geçerliği sağlandıktan sonra pilot çalışma ile olası hatalar ve eksiklikler giderilmeye çalışılmış ve 30 maddeden oluşan ölçek son halini almıştır. Uygulama, 2014 yılından bu yana İstanbul Üniversitesi girişimcilik eğitimlerine katılmış 2422 kişiye yönelik gerçekleştirilmiştir. Maddelerin ayırt edicilik güçlerini belirlemek için madde-toplam korelasyonu hesaplanmış ve t testi kullanılarak üst %27’lik ile alt %27’lik grupların madde ortalamaları arasındaki farkların anlamlılığı incelenmiştir. Düzeltilmiş madde toplam puan korelasyonları .526 ile .693 arasında değişmektedir. Test sonuçları, üst ve alt grupların madde ortalamaları arasındaki tüm farkların anlamlı olduğunu göstermiştir. Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek için öncelikle Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmış ve toplam varyansın %71.86’sını açıklayan beş faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Her bir boyuta yönelik güvenilirlik kriteri Cronbach Alpha (CA) değerleri ve anketin geneline yönelik CA değeri 0.70 değerinin üzerinde beklenen şekilde elde edilmiştir. AFA’dan elde edilen madde-faktör yapısının doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile model uyumu test edilmiş ve ölçeğin beş faktörlü yapısının uyum indekslerinin iyi uyum kararı sonucunda doğrulandığı görülmüştür. Bu sonuçlara bağlı olarak; işbirliği yapan, dış etkileri iyi bilen, insiyatif alan, güvenilir ve ilgilenen alt boyutlarından oluşan bireysel girişimcilik eğilimi ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.
Telif Hakkı (c) 2026 Gamze Sart (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Enflasyon Belirsizliği ve Enflasyon İlişkisi Üzerine Ekonometrik Bir Araştırma: Türkiye Örneği
Bu çalışmanın amacı iktisat literatüründe önem kazanan konulardan biri olan enflasyon belirsizliği ve enflasyon ilişkisini incelemektedir. Çalışmada 2003-2018 dönemi için aylık verileri kullanarak Türkiye’de enflasyon belirsizliğinin enflasyon üzerindeki etkisi incelenmektedir. Çalışmada otoregresif enflasyon modellerine ilişkin EGARCH modeli tahminlerinden elde edilen varyans serileri ile enflasyon belirsizliği elde edilmiştir. Enflasyon belirsizliği ile enflasyon serileri arasındaki ilişki VAR modeli ile tahmin edilmektedir. Analiz sonuçlarına göre, Türkiye’de enflasyon belirsizliğinin enflasyon üzerinde pozitif ve yüksek etkisi görülmektedir. Ayrıca enflasyon belirsizliğinin, enflasyon belirsizliğini tetiklediği ve de yüksek enflasyona neden olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Çalışma sonucuna göre, merkez bankasının veya ekonomi otoritesinin enflasyon belirsizliğini azaltacak politikalar geliştirmesinin enflasyon üzerinde olumlu etki yaratacaktır.
Telif Hakkı (c) 2026 Naib Alakbarov, Akın Gök (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Covid-19 Salgını Sürecinde Sürdürülebilir Turizm Üzerine Bibliyometrik Bir Analiz
COVID-19 pandemisi, küresel ölçekte sağlık, sosyal ve ekonomik boyutlarıyla benzeri görülmemiş bir kriz yaratmış ve bu süreçten en çok etkilenen sektörlerin başında seyahat ve turizm sektörü gelmiştir. Uçuşların iptali, otellerin kapanması ve uygulanan seyahat kısıtlamaları, sektörün faaliyetlerini ciddi ölçüde sınırlandırmıştır. Bu kriz aynı zamanda sürdürülebilir turizmin önemini daha da artırmıştır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, COVID-19 salgını sürecinde sürdürülebilir turizm alanında Türkiye'de üretilen bilimsel yayınları bibliyometrik analiz yöntemiyle incelemektir. Araştırma kapsamında, TR Dizin’de taranan Sosyal Bilimler alanındaki dergilerde yayımlanan ve “sürdürülebilir turizm” anahtar kelimesiyle ulaşılan 2020 ve 2021 yıllarına ait toplam 74 makale analiz edilmiştir. Çalışmalarda; yazar başına düşen makale sayısı, yazarların kurumlara göre dağılımı, en üretken yazarlar, akademik unvanlara göre dağılım, çok yazarlı yayın oranı, yayın dili, sürdürülebilir turizm konusunda en çok yayına yer veren dergiler ve makalelerin Pareto, Price ve Lotka yasalarına uygunluğu değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, COVID-19 sürecinde sürdürülebilir turizm alanındaki akademik eğilimleri ortaya koymakta ve gelecekte yapılacak araştırmalara yön gösterici nitelikte katkılar sunmaktadır.
Telif Hakkı (c) 2024 Betül Garda (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Çalışma İlişkilerinin Yeniden Üretiminde Kapitalist Eğitim Sisteminin Rolü
Bilgi, toplumları dönüştürme gücünü yaratır. Toplumları dönüştürme gücünü –bilgiyi- elinde bulunduran kimse iktidar gücüne sahip olur. Tarihsel süreçte kimi zaman devlet bu güce sahip olmuş kimi zaman sermaye sınıfı. İster devlet olsun ister sermaye sınıfı olsun bilgiden kazandıkları toplumu dönüştürme gücünü yani iktidarını belli araçlar ile sürdürmüştür. Bu araçların en önemlisi ise eğitim olmuştur. İnsan aklını işlevli kılmakta en önemli aygıtlardan biri olan eğitim, sermaye sınıfı için bir torna atölyesine dönüşmüştür. Zira her dönemde sermaye sınıfı kendi çıkarları doğrultusunda toplumları dönüştürmek ister. Toplumsal dönüşümü ise iki aşamada yapmak durumundadır; iktisadi ve politik. Bu çerçevede, maksimum fayda sağlamak amacıyla yeni yatırım alanları keşfeden ve bu alanlara yatırım yapan sermayedar sınıf ihtiyaç duyduğu işçiyi torna atölyesi dediğimiz eğitim alanlarında yetiştirir.
Telif Hakkı (c) 2024 Emrullah Tekin (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
AR-Ge’de Üniversite Sanayi İşbirliğinin Patent Başvurularına Etkisinin İstatistik Analizi
Bilim-teknoloji-inovasyon temelli küresel rekabetçilik stratejisi, şirketler için sürdürülebilir rekabet gücü ve ülkeler için sürdürülebilir ekonomik büyüme ile toplumun yüksek refahı açısından çok önemli bir yere sahiptir. Gelişmiş ülkelerin ekonomik bakımdan gelişmesinde en önemli etken yeni teknolojilerin üretilmesi, teknolojik gelişmelerin sanayiye uygulanması ve bu gelişmelerin diğer ülkelere pazarlanmasıdır. Bu teknolojik gelişimin göstergesi olarak kullanılabilecek iki kriter Ar-Ge harcamaları veya patent başvuru sayılarıdır. Bu çalışmanın amacı, AR-GE’deki üniversite endüstri işbirliğinin patent başvuruları üzerindeki etkilerini 2019 yılı verileri ile 108 ülke için istatistik yöntemler ile ortaya koymaktır. Ar-Ge olarak düşük-yüksek ve orta-yüksek seviye üniversite sanayi işbirliğine sahip ülke grupları için patent başvuru sayısına yönelik anlamlı fark olduğu belirlenmiştir. Öte yandan, patent başvuruları için Ar-Ge’de düşük-orta seviye üniversite saanyi işbirliğine sahip gruplar arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Araştırma bulgularına göre, Ar-Ge’de üst düzey üniversite sanayi işbirliğinin patentlenebilir ürün ve hizmetleri etkileyen en önemli faktörlerden biri olduğu ve bu nedenle kamu ile özel sektörün sürdürülebilir büyümeyi sağlamak için Ar-Ge’deki işbirliğini daha verimli bir şekilde arttırması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Telif Hakkı (c) 2026 Nebiye Yaşar (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
İslam İktisadı ve Finansı Literatüründe Murabaha: Bibliyometrik Bir İnceleme
Bu çalışmanın amacı İslam iktisadı ve finansı literatüründe murabaha ile ilgili yayınlanan çalışmaların bibliometrik analiz yöntemiyle incelenmesidir. Bu bağlamda Scopus veritabanı kullanılarak elde edilen literatür verisi, Bibliometrix R paketi aracılığıyla analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, murabaha ile ilgili literatür 1990 yılına değin uzanmakla birlikte yayınların çoğunluğu 2013 yılından sonradır. Alanda en çok yayının yapıldığı dergiler Journal of Islamic Accounting Business Research ve International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management iken en etkili yazar Suzuki, M.’dir. Anahtar kelime analizine göre “murabaha” anahtar kelimesi en çok İslami bankacılık ve diğer fıkhi sözleşme türleri ile birlikte kullanılmıştır. Murabaha ile ilgili en fazla yayın yapan ülkeler ise Endonezya ve Malezya’dır.
Telif Hakkı (c) 2024 Fatih Güçlü (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
BİST’de İşlem Gören ve Gerçeğe Aykırı Finansal Tablo Beyanında Bulunan Sanayi Firmalarının Sayısını Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi: Poisson Hurdle Model
Finansal bilgi firma, kurum ve kuruluşlar açısından öneme sahiptir. Yatırımcılar, müşteri ve bankalar gibi birçok karar verici finansal bilgiye ihtiyaç duymaktadır. Karar vericilerin finansal bilgi ihtiyaçları doğru, şeffaf, açık ve net bir biçimde karşılanmadığında hem etik hem mali açıdan bazı problemli durumlar ortaya çıkmaktadır. Finansal bilgiyi net ve eksiksiz bir biçimde paylaşması gereken kurumlar çeşitli nedenlerden dolayı gerçeğe aykırı biçimde sunabilir ve finansal bilgi manipülasyonuna başvurabilir. Finansal piyasaların işleyişi bakımından finansal bilgilerin anlaşılabilir, yeterli, güvenilir olması ve zamanında sunulması beklenir. Mevcut ve potansiyel yatırımcılar için firmalar hakkındaki en önemli bilgi kaynağı finansal tablolardır. Bu tabloların gerçeğe aykırı düzenlenmesi sonucunda, tasarrufların menkul kıymetlere yatırılarak birikim sahiplerinin ekonomik kalkınmaya etkin ve yaygın bir şekilde katılımı sağlanamayacaktır. Bu bilgilere güvenerek finansal karar alan kullanıcılar büyük ekonomik kayıplara sürüklenebilmektedir. Çalışmada, BİST’de işlem gören ve gerçeğe aykırı finansal tablo beyanında bulunan sanayi firmalarının sayısını etkileyen faktörlerin belirlenmesine yönelik uygun model geliştirilmeye çalışılmıştır. Sıfır değer ağırlıklı sayıma dayalı bu veri seti için Poisson Hurdle model yardımıyla etkileyici finansal oranlar belirlenmeye çalışılmıştır.
Telif Hakkı (c) 2026 Gökçe Tekin Turhan (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Hastanelerde Kurum İmajının Hasta Algısına Etkisinin Yapısal Eşitlik Modeli ile Değerlendirilmesi
Kurumsal imaj, kurumların misyonları çerçevesinde, hizmet verilen kişiler tarafından, kurumsal imaj yönetim becerileri sonucunda, hizmet alan kişinin zihninde kuruma karşı oluşturduğu tablodur. Sağlık kurumlarında kurumsal imaj, hasta istek ve arzuları doğrultusunda kurumun imajının, hastaların zihinlerinde yönlendirilmesiyle ortaya çıkmaktadır. Hastanelerde kurum imajının hasta algısına etkisinin araştırılması, sağlık hizmetlerinin kalitesini ve hasta memnuniyetini artırmak için stratejik planlamalar yapmaya yardımcı olur. Bu araştırmalar, hastaların hastane tercihleri, memnuniyet düzeyleri ve tedaviye olan güvenleri üzerinde kurum imajının ne kadar önemli olduğunu ortaya koyar. Bu bilgiyi kullanarak, hastane yönetimleri hizmet sunumunda gerekli iyileştirmeleri yapabilir, personelin tutum ve davranışlarını geliştirebilir ve hastane ortamını daha çekici hale getirebilir. Sonuç olarak, olumlu bir kurum imajı yaratmak, hasta sadakatini ve hastanenin itibarını artırarak, uzun vadede daha başarılı ve sürdürülebilir sağlık hizmetleri sunulmasını sağlar. Bu doğrultuda çalışmada; hastanelerin kurumsal imaj faaliyetlerinin hastaların kurumsal imaj algısı üzerine etkileri araştırılmıştır. Çalışmanın örneklemini, son bir yıl içerisinde sağlık hizmeti almış olmak koşulunu sağlayan 623 kişi oluşturmaktadır. Yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre, fiziksel faktörler kurumsal algı üzerinde pozitif yönde anlamlı etkilidir (β = 0.341, p <0.01). İletişim faktörü kurumsal algı üzerinde pozitif yönde anlamlı etkilidir (β = 0.381, p <0.01). Sosyal sorumluluk kurumsal algı üzerinde pozitif yönde anlamlı etkilidir (β = 0.472, p <0.01). Kalite faktörü kurumsal algı üzerinde pozitif yönde anlamlı etkilidir (β = 0.620, p <0.01). Katsayı büyüklüklerine göre; kurumsal algı üzerinde en çok etkili faktörler kalite ve sosyal sorumluluk olarak belirlenmiştir. En düşük etki ise, fiziksel faktörler olmuştur.
Telif Hakkı (c) 2024 Büşra Merve Künefeci, Mustafa Mete (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Sağlıkta Hizmet Kalitesi, Kurumsal İmaj ve Hasta Memnuniyeti İlişkisi
Sağlıkta hizmet kalitesi hasta memnuniyeti açısından önemli bir yere sahip olup hasta beklentilerinin karşılanması ve hastanın istek ve ihtiyaçlarına yönelik hizmet sunulması sağlık sektörü için oldukça önem arz etmektedir. Hastaların istek ve ihtiyaçları yaş, cinsiyet, eğitim durumu ve sosyo kültürel yapılarına göre değişiklik gösterebilmektedir. Bu anlamda istek ve ihtiyaçların doğru analiz edilmesi oldukça önemlidir. Bu çalışma, sağlıkta hizmet kalitesi, hasta memnuniyeti ve kurumsal imaj algısının demografik özellikler açısından değerlendirilmeyi amaçlamıştır. Sağlık hizmetlerinde kalite, hasta beklentileri ve hastanelerdeki kurumsal imaj süreçlerinden bahsedilmiştir. Bununla birlikte hastaların memnuniyet düzeylerinin hangi demografik özelliklere göre farklılık göstereceği ile hizmet kalitesi ve kurum imaj değerlendirme süreçlerinde etkili olan demografik özelliklere de yer verilmiştir. Sağlık sektöründe artan rekabet koşulları hastaların istek ve beklentilerinin değişmesine de sebep olmuştur. Bu kapsamda hastaneler her geçen gün artan memnuniyet düzeyine ulaşabilmek için kaliteli hizmet sunumu ve kurumsal imaj algısına önem vermişlerdir. Çalışma, İstanbul ilinde hizmet alan 535 hasta için uygulanmıştır. Bu çalışmanın amacı, hizmet kalitesi ve kurumsal imajın hasta memnuniyeti ile ilişkisini belirlemektir. Ayrıca, demografikve genel özellikler açısından hizmet kalitesi, kurumsal imaj ve hasta memnuniyeti için farklılık olup olmadığı araştırılmıştır.Veriler normal dağılmadığı için parametrik olmayan yöntemler kullanılmıştır. Cinsiyet ve ailede sağlık çalışanı olması açısından anlamlı farklılık belirlenmemiştir. Medeni durum, yaş, eğitim ve gelir açısından anlamlı farklılık elde edilmiştir.Bekar kişilerin, 41-50 yaş arası kişilerin,ilkokul mezunu kişilerin,gelir giderden fazla olan kişilerin hizmet kalitesi, kurumsal imaj ve hasta memnuniyeti skorları anlamlı şekilde yüksek çıkmıştır. Hasta memnuniyeti ile kurum imajı %70,1 (r=0,701, p=0,000) oranında pozitif yönde anlamlı ilişkilidir. Hizmet kalitesi genel boyutu; hasta memnuniyeti genel boyutu ile %53,9 (r=0,539, p=0,000) oranında pozitif yönde, kurum imajı boyutu ile %43,9 (r=0,439, p=0,000) oranında pozitif yönde anlamlı ilişkilidir.
Telif Hakkı (c) 2024 Dilara Yalçınkaya, Mustafa Mete (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Karbon Dengeleme Tutum ve Davranış Ölçeğinin Türkçe’ye Uyarlanması
Karbon dengeleme, iklim değişikliğiyle mücadelede küresel çabalar içinde popüler bir araç haline gelmiştir. Bu programlar, düzenlenmiş kirleticilere, denetlenmeyen pazarlarda eşdeğer emisyon azaltmalarını desteklemeleri karşılığında kendi emisyonlarını artırma olanağı sunmaktadır. Bu araştırmada, Denton vd., (2020) tarafından geliştirilen Karbon Dengeleme Tutum ve Davranış ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması hedeflenmiştir. Ölçek 28 madde ve 7 alt boyuttan oluşmaktadır. Alt boyutlar “Karbon Emisyonu Dengelemesine Yönelik Tutum” 4 madde, “Öznel Norm” 3 madde, “Algılanan Davranış Kontrolü” 3 madde, “Davranışsal Niyet” 6 madde, “Öznel Bilgi” 3 madde, “Havayolu Şirketlerine Güven” 3 madde ve “Algılanan İklim Bilimi Güvenirliği” 6 madde olarak orjinaline uygun şekilde belirlenmiştir. Çalışmanın örneklemi, yılda en az üç kez havayolu seyahati yapan 331 kişiden oluşmaktadır. Dil geçerliliği için, Türkçe ve İngilizce ölçeklerden elde edilen puanların korelasyonu r=0.996 ile yüksek düzeyde anlamlı ilişkili elde edilerek, dil geçerliliği sağlanmıştır. Her bir madde için ayırt edicilik gücünün tespit edilebilmesi açısından madde-toplam korelasyon değeri hesaplanmıştır ve t testinden faydalanılarak üst %27’lik ile alt %27’lik grupların madde ortalamalarının arasında yer alan farkların anlamlılığı analiz edilmiştir. Düzeltilmiş madde toplam puan korelasyonları 0.507 ile 0.775 değer aralığında değişim göstermektedir. Ayrıca, %27 alt ve üst gruplar için t-testi hesaplanan değerlerin ise; 4.567 ile 9.521 değer aralığında değişim gösterdiği ve bütün t değerlerinin 0.05 istatistik anlamlılık seviyesine göre anlamlı olduğu belirlenmiştir. Her bir madde için KGO>0 çıkmıştır, maddelerin kapsam geçerliliği sağlanmıştır, elenen madde olmamıştır. Pilot çalışmada, 50 örneklem için Cronbach-Alfa değeri 0.811 çıkmış, olumlu sonuç sonrasında genel ankete geçilmiştir. Ölçek için yapı geçerliğinin belirlenmesi üzere ilk olarak Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış olup toplam varyansın %73.82’sini açıklayan yedi faktörlü bir yapıya ulaşılmıştır. Tüm boyutlara ilişkin güvenilirlik kriteri Cronbach Alpha (CA) değerleri ve anketin bütününe ilişkin CA değeri 0.70’in üstünde ve beklenen biçimde elde edilmiştir. AFA’nın sonucunda ulaşılan madde-faktör yapısının Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile model olarak uyum durumu incelenmiş olup ölçeğin yedi faktörlü yapısının uyum indekslerinin iyi uyum kararı neticesinde doğrulandığı ortaya konulmuştur. Ölçeğin zamana karşı güvenilirliğinin değerlendirilmesi için örneklem grubundan seçilen rastgele 100 kişiye iki hafta sonra anket tekrar uygulanmış, İki testin toplam puanları arasında yapılan korelasyon analizi sonucuna göre, r= 0.976 ve p<0.01 düzeyinde yüksek pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuş ve bu bağlamda ölçeğin sonuçlarının zamana bağlı olarak değişmediği ve test-tekrar test güvenilirliği olduğu saptanmıştır. Bu sonuçların ışığında; Karbon Dengeleme Tutum ve Davranış ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.
Telif Hakkı (c) 2024 Deniz Sulu, N. Tülin Irge (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarının Finansal Performansı: BİST İşletmeleri Örneği
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) son yıllarda Türkiye ekonomisinde önemli bir yere sahip olmuşlardır. GYO’lar gayrimenkul sektöründe faaliyet gösteren şirketlere büyük çaplı projeleri için finansman sağlayan kuruluşlar olmuşlardır. GYO’lar gerek halka arz olmaları ve gerekse de yatırımcılarına kar payları vasıtasıyla getiri imkanı sunmalarından dolayı ciddi önem taşımaktadırlar. Bu çalışmada 2010D1-2019D3 dönemi için, her dönemde verisi olan ve verilerinde eksiklik bulunmayan toplam 18 GYO’nun verileri dikkate alınmış ve 10 adet finansal oran hesaplanarak panel veri analizi uygulanmıştır. Finansal performans gösterge oranı olarak PD/DD alınmış ve Asit-Test Oranı, Özsermaye Çarpanı, Uzun Vadeli Borç/Aktifler, Özsermaye Karlılığı, Aktif Karlılığı ve Faaliyet Kar Marjı oranlarında yaşanan artışın, şirketlerin değerini arttırdığı sonucuna varılırken; Kaldıraç Oranının ise, şirketlerin değerini azalttığı görülmüştür. Devir Hızı oranlarının ise, PD/DD’yi etkilemediği sonucuna varılmıştır.
Telif Hakkı (c) 2026 Ayşegül Ertuğrul Ayrancı, Ceren Aycan Gürel (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
The Prominence of the Falling Unit Labor Cost Factor in the Greek Exports Boom
investigates which factors led to its impressive rebound in recent years. The main findings suggest that the driving force behind the export boom was increase in price competitiveness. Furthermore, one of the determinants, namely the global demand factor, is found to have greater than expected elasticity. The evidence on domestic demand pressure on exports is inconclusive, (using as a proxy the ratio of prices of Greek internationally tradeable goods to that of non tradeables) but there is some support found to the hypothesis that increased domestic demand is negatively affecting exports.
Telif Hakkı (c) 2024 Ilias Salpigktidis, Ioannis Krassas, Georgios Anastasiadis, Nikolaos Hourvouliades (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0